Yara izi neden deriden farklıdır?

Herkesin vücudunda en az bir yara izi vardır. Bu izler, herhangi bir darbe alan vücudun yarayı iyileştirmek için başlattığı normal onarım sürecinin sonucudur.

Yara izi neden deriden farklıdır?

Deride ya da başka bir organda meydana gelebilir bu onarım. Fakat bazı uzuvlarını ya da kuyruklarını yitirdiğinde yeniden oluşturabilen hayvanlarda bu izler görülmez.

Yaralanma anında vücudun ilk tepkisi kanamaktır. Daha sonra burada pıhtılaşma olur. Pıhtının üst tabakası kuruyarak kabuk haline gelir. Böylece yara dış etkenlerden korunur.

Pıhtının alt tabakası ise fibroblast adı verilen hücreleri barındırır; bu hücreler kabuk kalktığında ortaya çıkan yara izini oluşturacak dokunun yapı taşlarıdır.

Yara üzerinde oluşan kabuk vücudu enfeksiyona karşı korur, ama deride iz bırakır.

Yara izini oluşturan doku normal deri ile aynı hücrelere sahip olsa da, kolajen adlı proteinin yapısı nedeniyle farklı bir görünüm ve his yaratır.

KOLAJENİN YAPISI

1998'de Matematiksel Biyoloji Bülteni adlı dergide yayımlanan bir makalede uzmanlar bunun nedenini şöyle açıklıyordu:

"İnsan gibi gergin derili hayvanlarda, normal dokudaki kolajen çaprazlama bir şekilde yer alırken yara izini oluşturan dokuda deri yüzeyine paralel bir yapıdadır."

Normal dokudaki kolajen çaprazlama bir şekildedir; yara izini oluşturan dokuda ise deri yüzeyine paralel bir yapıdadır.  Yani normal deri dokusu, rastgele birbiri arasından geçen liflerden oluşurken, yara izindeki dokuda tek yönde ve birbirine paralel bir şekildedir.

Evrim açısından baktığımızda bunun mantıklı bir açıklaması vardır. Açık yaralar, yoğun acı ve enfeksiyon tehlikesi nedeniyle vücut için sorunludur. Bu nedenle vücut, deriyi normal yollardan yavaş yavaş oluşturmak yerine acil onarıma geçerek yara izini oluşturur.

Bunu şöyle de izah edebiliriz: Düşünün ki çatıda bir delik var ve yağmur yağıyor. Mahallenin en iyi tamircisini beklemek yerine daha az iyi bir tamirciyle idare etmek durumundasınız. Bu kişinin işi daha kısa zamanda ve daha az maliyetle bitirmesi bir avantajdır. Aynı şekilde, vücudu en kısa zamanda dış etkenlerden korumak için, daha az mükemmel bir yönteme başvuruluyor.

BBC TÜRKÇE



Bu yazıya 0 yorum yapıldı.

Cevap yazdığın kullanıcı: