

528 genci 11 yaşından 17 yaşına kadar izleyen araştırmada, uyku güçlükleri ilerleyen yıllarda daha belirgin kaygı, depresyon ve yeme bozukluğu belirtileriyle ilişkili bulundu. Yalnızlık, uyku sorunları ile özellikle sosyal kaygı ve depresyon belirtileri arasındaki bağlantının bir bölümünü açıklıyordu.
Ergenlikte okul geceleri kısa uyumak, gün içinde uykulu hissetmek ve arkadaşlarının yanındayken bile kendini yalnız hissetmek aynı döneme denk gelebilir. Peki bu deneyimler zaman içinde nasıl bağlantı kuruyor? SLEEP Advances dergisinde 2 Kasım 2026’da yayımlanan çalışma, bu soruyu aynı gençlerden altı yıl boyunca toplanan verilerle inceledi. Bulgular, uyku sorunları ve yalnızlık arasındaki ilişkiyi anlamak için sosyal kaygı ve depresyon belirtilerine de bakmak gerektiğini gösterdi.
Altı yıllık araştırmada gençlerin uykusu nasıl değerlendirildi?
Cele E. Richardson ve çalışma arkadaşları, 528 ergeni 11–17 yaşları arasında, yılda bir kez olmak üzere yedi ölçümde değerlendirdi. Gençler anketlerde okul gecelerinde ne kadar uyuduklarını, sabahları mı akşamları mı daha aktif olmayı tercih ettiklerini ve gündüz ne kadar uykulu hissettiklerini bildirdi. Aynı takipte yalnızlık ile yaygın kaygı, sosyal kaygı, depresyon ve yeme bozukluğu belirtileri de ölçüldü. academic.oup.com
Okul gecelerindeki uyku süresi, gündüz uykululuğu ve sabahçıl ya da akşamcıl eğilim, uykunun farklı yönlerini anlatır. Biri gencin ne kadar uyuduğunu, biri gün içinde ne kadar uykulu hissettiğini, diğeri ise günün hangi saatlerine daha yatkın olduğunu gösterir. Çalışma, gençlerin kendi bildirimlerini kullanarak bu göstergelerin ruh sağlığı belirtileriyle zaman içinde nasıl ilişkilendiğini araştırdı.

Araştırmada uyku güçlükleri, sonraki ölçümlerde dört alanda daha belirgin belirtilerle ilişkiliydi. Bunlar yaygın kaygı, sosyal kaygı, depresyon ve yeme bozukluğu belirtileriydi. Daha yoğun yalnızlık hissi ise ilerleyen ölçümlerde sosyal kaygı, depresyon ve yeme bozukluğu belirtilerinin daha belirgin olmasıyla bağlantılıydı. Çalışmada bu sonuçlar anketlerde bildirilen belirti düzeylerini ifade ediyor.
Araştırmacılar, uyku güçlükleri ile daha sonra görülen belirtiler arasında yalnızlığın bir ara basamak olup olamayacağını test etti. Analiz, sosyal kaygı ve depresyon belirtileri için bu olasılığı destekledi. Başka bir deyişle, bu iki belirti grubuyla uyku güçlükleri arasındaki istatistiksel ilişkinin bir bölümü yalnızlık üzerinden ilerliyordu. Yalnızlığın bu aracı rolü, incelenen dört belirti grubunun tamamında görülmedi. academic.oup.com
Yeme bozukluğu belirtileri bu ayrımın neden önemli olduğunu gösteriyor. Hem uyku güçlükleri hem de yalnızlık, sonraki yeme bozukluğu belirtileriyle bağlantılı bulundu. Yalnızlığın aracı rolüne ilişkin destek ise sosyal kaygı ve depresyonla sınırlıydı.
Araştırmada bununla uyumlu bir örüntü de görüldü. Yaygın kaygı, sosyal kaygı ve depresyon belirtileri, uyku ile sonraki yalnızlık arasındaki bağlantıda aracı rol üstlendi. Bu sonuç, yalnızlık ile ruhsal zorlanma arasındaki ilişkinin zaman içinde iki yönde de gelişebileceğine işaret ediyor. Bir ölçümde yalnızlık daha sonra görülen ruh sağlığı belirtileriyle bağlantılıyken, başka bir analizde ruh sağlığı belirtileri sonraki yalnızlıkla bağlantılıydı.
Altı yıllık takip neden önemli?
Aynı gençlerin yıllar boyunca değerlendirilmesi, bir belirtinin başka bir belirtiden önce görülüp görülmediğini inceleme olanağı sağladı. Araştırmanın dayanağı, katılımcıların kendi deneyimlerine ilişkin anket yanıtlarıydı. Bu gözlemsel tasarımla zaman içindeki ilişkiler saptanabiliyor; neden-sonuç ilişkisini ve uyku düzenine yönelik bir müdahalenin yalnızlığı azaltıp azaltmayacağını değerlendirmek için farklı araştırma tasarımları gerekiyor.

Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi, 13–18 yaş için 24 saatte düzenli olarak 8–10 saat, 6–12 yaş için 9–12 saat uyku öneriyor. Bu yaş farkı, 11 yaşındaki bir çocukla 16 yaşındaki bir gencin uyku ihtiyacını değerlendirirken önem taşıyor. Uyku süresinin yanında, sabah dinlenmiş uyanma ve gün içinde uyanık kalabilme de uyku sağlığı hakkında bilgi veriyor.
Gencin son birkaç haftasını anlamaya yönelik somut sorular konuşmayı kolaylaştırabilir. “Okulda günün hangi saatinde en çok uykun geliyor?” sorusu gündüz uykululuğunu, “Son zamanlarda okulda kimin yanında kendini rahat hissediyorsun?” sorusu ise arkadaşlık deneyimini konuşmaya açar. Uyku düzenini desteklemek için hafta sonları dahil benzer saatlerde yatıp kalkmak ve yatmaya yakın ekran kullanımını azaltmak önerilen adımlar arasında.
Hangi durumda profesyonel destek alınmalı?
Uyku sorunları, yoğun yalnızlık hissi veya kaygı haftalar boyunca sürüyor ve gencin okul yaşamını, evdeki günlük düzenini ya da arkadaş ilişkilerini belirgin biçimde etkiliyorsa bir sağlık uzmanıyla görüşmek uygun olur. İlk görüşmede belirtilerin ne zaman başladığını, ne sıklıkta yaşandığını ve günlük hayatı nasıl etkilediğini anlatmak değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Ergenlerde az uyumak yalnızlığa neden olur mu?
Altı yıllık araştırma, uyku göstergeleri ile yalnızlık arasında zaman içinde bağlantılar buldu. Az uykunun tek başına yalnızlığa neden olup olmadığı bu gözlemsel çalışmayla belirlenemiyor.
Arkadaşları olan bir ergen kendini yalnız hissedebilir mi?
Evet. Yalnızlık, kişinin kurduğu ilişkilerde ihtiyaç duyduğu yakınlığı veya aidiyeti ne ölçüde hissettiğiyle ilgilidir. Bir genç sosyal bir ortamda bulunurken de kendini yalnız hissedebilir.
Geç yatmak her zaman bir uyku sorunu belirtisi mi?
Ergenlikte daha geç uyuyup daha geç uyanma eğilimi görülebilir. Geç yatma nedeniyle okul gecelerinde uyku süresi kısalıyorsa veya genç gün içinde sık sık uykulu hissediyorsa uyku düzenini değerlendirmek önem kazanır.
Uyku düzeni iyileşirse yalnızlık da azalır mı?
Bunu belirlemek için uyku düzenine yönelik bir müdahalenin ardından yalnızlığın nasıl değiştiğini ölçen araştırmalar gerekir. Altı yıllık çalışma, gençlerin uyku ve yalnızlık deneyimlerini doğal seyri içinde izledi.
Sosyal kaygı ile yalnızlık arasındaki fark nedir?
Sosyal kaygı, başkaları tarafından olumsuz değerlendirilme endişesiyle ilişkilidir. Yalnızlık ise kişinin sosyal ilişkilerinde ihtiyaç duyduğu yakınlığın eksikliğini hissetmesidir. Bu iki deneyim aynı dönemde görülebilir.
Okul gecelerinde yeterli uyku neden önemli?
Yeterli uyku, ergenlerin gündüz dikkatini toplamasını ve okulda öğrenmeye hazır olmasını destekler. 13–18 yaş için önerilen süre, 24 saatte düzenli olarak 8–10 saattir.

1. Yalnızlık, kişinin sosyal ilişkilerinde ihtiyaç duyduğu yakınlık veya aidiyetin eksikliğini hissetmesidir. pmc.ncbi.nlm.nih.gov
2. Sosyal izolasyon, sosyal temasların ve ilişkilerin sınırlı olmasıdır.
3. Gündüz uykululuğu, kişinin uyanık kalması beklenen saatlerde uyuma eğilimi hissetmesidir.
4. Akşamcıl eğilim, kişinin daha geç saatlerde uyumaya ve sabah daha geç uyanmaya yatkın olmasıdır.
5. Sosyal kaygı, sosyal ortamlarda olumsuz değerlendirilme endişesiyle ilişkili kaygıdır.
6. Boylamsal araştırma, aynı katılımcıları birden fazla zamanda değerlendirerek değişimi izleyen araştırmadır.
7. İstatistiksel aracılık, iki değişken arasındaki ilişkinin bir bölümünün üçüncü bir değişken üzerinden açıklanmasıdır.
8. Altı yıllık ergenlik çalışmasında uyku güçlükleri, sonraki ölçümlerde daha belirgin yaygın kaygı, sosyal kaygı, depresyon ve yeme bozukluğu belirtileriyle ilişkiliydi.
9. Araştırmada yalnızlık, uyku güçlükleri ile daha sonraki sosyal kaygı ve depresyon belirtileri arasındaki ilişkinin bir bölümünü açıkladı.
10. 13–18 yaş grubunda önerilen uyku süresi, 24 saat içinde düzenli olarak 8–10 saattir.
Paylaş