Aşırı Terleme Neden Olur?

Sıcak hava veya egzersiz olmadan kıyafetleri ıslatacak, ellerden damlayacak ya da günlük yaşamı zorlaştıracak kadar terlemek, sıradan bir terleme yanıtının ötesine geçebilir. Tıpta “hiperhidroz” olarak adlandırılan aşırı terleme tablosu bazı kişilerde belirgin bir hastalık olmaksızın ortaya çıkarken, bazı kişilerde tiroid hastalıkları, kan şekeri değişiklikleri, hormonal süreçler, enfeksiyonlar, nörolojik hastalıklar veya kullanılan ilaçlarla ilişkili olabilir. Özellikle sonradan başlayan, gece ortaya çıkan veya tüm vücudu etkileyen aşırı terlemenin nedeni araştırılmalıdır.

Terlemek insan vücudunun en temel sıcaklık kontrol mekanizmalarından biridir. Hava sıcaklığı yükseldiğinde, fiziksel aktivite sırasında veya vücut sıcaklığı arttığında ter bezleri devreye girer. Derinin yüzeyine ulaşan terin buharlaşması vücudun soğumasına yardımcı olur. Bu nedenle terlemek tek başına bir hastalık değildir; aksine sağlıklı fizyolojinin önemli parçalarından biridir.

Ancak bazı kişilerde terleme, vücudun soğumak için ihtiyaç duyduğu miktarın belirgin biçimde üzerine çıkabilir. Kişi serin bir ortamda otururken bile ellerinin ıslandığını, koltuk altında büyük ter lekeleri oluştuğunu, ayaklarının sürekli nemli kaldığını veya yüzünden ter aktığını fark edebilir. Terleme iş hayatını, sosyal ilişkileri, kıyafet seçimini, bilgisayar veya telefon kullanımını ve hatta tokalaşmayı etkileyebilecek düzeye ulaşabilir.

İşte bu noktada “Neden bu kadar çok terliyorum?”, “Aşırı terleme hangi hastalığın belirtisi?”, “Durduk yere terlemek normal mi?”, “Gece terlemesi neden olur?” ve “Hiperhidroz nasıl tedavi edilir?” soruları önem kazanır.

Aşırı terleme bazen primer hiperhidroz olarak adlandırılan ve başka bir hastalığa bağlı olmayan bir tablo olabilir. Bazen de başka bir hastalık, hormonal değişiklik veya kullanılan ilaç nedeniyle gelişen sekonder hiperhidroz söz konusu olabilir.

Bu ayrım yalnızca isimlendirme açısından değil, tedavi açısından da son derece önemlidir. Çünkü sekonder hiperhidrozda yalnızca terlemeyi azaltmaya çalışmak yeterli olmayabilir; terlemeye yol açan esas nedenin belirlenmesi ve uygun şekilde ele alınması gerekir.

Aşırı terleme nedir?

Aşırı terleme, kişinin bulunduğu ortamın sıcaklığı, yaptığı fiziksel aktivite veya vücudun soğuma ihtiyacıyla açıklanamayacak ölçüde ter üretmesi olarak tanımlanabilir. Tıbbi olarak aşırı terleme tablosu hiperhidroz (hyperhidrosis) olarak adlandırılır. Hiperhidrozda kişi serin bir ortamda, dinlenirken veya belirgin bir fiziksel aktivite yapmazken de yoğun şekilde terleyebilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Her fazla terleme hiperhidroz anlamına gelmez. Yoğun egzersiz, sıcak hava, ateş, stres, heyecan veya geçici hormonal değişiklikler nedeniyle fazla terlemek fizyolojik olabilir. Hiperhidroz değerlendirmesinde terlemenin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, hangi bölgeleri etkilediği, uykuda devam edip etmediği, kullanılan ilaçlar ve kişinin diğer sağlık belirtileri birlikte değerlendirilir.

Terlemek neden gereklidir?

Terlemenin temel görevlerinden biri vücut sıcaklığını düzenlemektir. İnsan vücudunda özellikle ekrin ve apokrin olmak üzere farklı ter bezleri bulunur. Ekrin bezleri vücudun geniş bölümüne yayılmıştır ve doğrudan deri yüzeyine açılır. Vücut sıcaklığı yükseldiğinde bu bezlerden salgılanan sıvı deri yüzeyinde buharlaşarak soğumaya yardımcı olur. Apokrin bezler ise özellikle koltuk altı ve kasık gibi kıl köklerinin yoğun bulunduğu bölgelerde yer alır. Terin kendisi genellikle düşünüldüğü kadar güçlü kokulu değildir. Özellikle apokrin salgıların cilt üzerindeki bakterilerle etkileşimi vücut kokusunun oluşmasına katkıda bulunabilir.

Dolayısıyla çok terlemek ile kötü kokmak aynı şey değildir. Bir kişi aşırı terleyebilir ancak belirgin vücut kokusu yaşamayabilir; başka bir kişide ise ter miktarı çok yüksek olmadığı halde belirgin koku görülebilir.

Hiperhidroz nedir?

Hiperhidroz, vücudun sıcaklık kontrolü için gerekli olandan daha fazla ter üretmesiyle karakterize edilebilen tıbbi bir durumdur.

En sık: koltuk altlarında, avuç içlerinde, ayak tabanlarında, yüz ve kafa bölgesinde görülebilir. Bazı kişilerde yalnızca tek bir bölge etkilenirken bazı kişilerde birkaç bölge birlikte etkilenebilir. Sekonder hiperhidrozda ise terleme vücudun daha geniş alanlarında görülebilir.

Hiperhidroz genellikle iki ana gruba ayrılır: Primer fokal hiperhidroz, Sekonder hiperhidroz, Bu iki durumun nedenleri ve değerlendirme yaklaşımı birbirinden farklıdır.

Primer hiperhidroz nedir?

Primer fokal hiperhidrozda aşırı terlemeyi açıklayabilecek belirgin başka bir hastalık veya ilaç etkisi bulunmaz. Bu kişiler genel olarak sağlıklı olabilir ancak terlemeyi kontrol eden sinirsel mekanizmaların aşırı aktif olması nedeniyle belirli bölgelerde gereğinden fazla ter üretilebilir.

Primer hiperhidroz çoğunlukla: iki avuç içinde, iki ayak tabanında, iki koltuk altında, yüz veya kafa bölgesinde ortaya çıkar. Terlemenin iki taraflı ve nispeten simetrik olması dikkat çekicidir. Primer hiperhidroz çocukluk veya ergenlik döneminde başlayabilir ve ailede benzer şikâyetlerin bulunması mümkündür.

Primer hiperhidrozun belirtileri nelerdir?

Primer hiperhidrozda kişinin terleme şikâyeti genellikle uzun süredir vardır. Örneğin kişi çocukluk veya gençlik yıllarından itibaren ellerinin çok terlediğini hatırlayabilir.

Terleme günlük yaşamı belirgin şekilde etkileyebilir. Kişi: kalem tutarken zorlanabilir, telefon ekranını kullanırken ellerini sürekli silmek zorunda kalabilir, bilgisayar klavyesi veya faresini kullanırken rahatsızlık yaşayabilir, tokalaşmaktan kaçınabilir, açık renkli kıyafetleri giymek istemeyebilir veya gün içinde birkaç kez kıyafet değiştirebilir. Primer hiperhidrozda terleme çoğunlukla kişi uyanıkken ortaya çıkar. Uykuda belirgin terleme olması sekonder nedenlerin araştırılmasını daha önemli hale getirebilir.

Sekonder hiperhidroz nedir?

Sekonder hiperhidroz, aşırı terlemenin başka bir sağlık durumu veya kullanılan ilaçla ilişkili olduğu tablodur. Primer hiperhidrozdan farklı olarak sekonder terleme bazen daha ileri yaşlarda ve aniden başlayabilir. Ayrıca yalnızca eller veya koltuk altları gibi belirli bölgeler yerine tüm vücudu etkileyen yaygın terleme görülebilir. Gece terlemeleri de sekonder hiperhidrozda görülebilir.

Bu nedenle özellikle daha önce böyle bir problemi olmayan kişide sonradan başlayan yoğun terleme, “sadece çok terleyen biriyim” denilerek geçiştirilmemelidir.

Aşırı terleme neden olur?

“Aşırı terleme neden olur?” sorusunun tek bir yanıtı yoktur.

Terleme; genetik yatkınlık, otonom sinir sistemi, sıcaklık, fiziksel aktivite, stres, hormonlar, kan şekeri değişiklikleri, enfeksiyonlar, bazı nörolojik hastalıklar, bazı ilaçlar gibi çok farklı faktörlerle ilişkili olabilir. Bu nedenle aşırı terlemede değerlendirme yalnızca ter miktarına göre yapılmaz.

Aşırı terleme hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

Aşırı terleme bazı durumlarda altta yatan sağlık sorunlarının belirtilerinden biri olabilir. Bunlar arasında tiroid bezinin fazla çalışması yani hipertiroidi, kan şekeri düşüklüğü yani hipoglisemi, diyabetle ilişkili bazı durumlar, menopoz dönemindeki sıcak basmaları, bazı enfeksiyonlar ve bazı nörolojik hastalıklar sayılabilir. Daha nadir olarak bazı hematolojik veya diğer sistemik hastalıklarda da yoğun terleme görülebilir.

Ancak önemli nokta şudur:

Aşırı terlemek tek başına bu hastalıklardan herhangi birinin varlığını göstermez.Tanı, kişinin diğer belirtileri, öyküsü, fizik muayenesi ve gerekli görülen tetkiklerle konulur.

Tiroid hastalıkları aşırı terleme yapar mı?

Evet, özellikle tiroid bezinin normalden fazla hormon ürettiği hipertiroidi durumunda sıcaklık intoleransı ve terleme artışı görülebilir.

Hipertiroidide aşırı terlemeye ek olarak kişide: kalp çarpıntısı, kilo kaybı, ellerde titreme, sıcak ortamlara tahammülsüzlük, huzursuzluk, uyku sorunları gibi başka belirtiler de görülebilir. Bu belirtilerin bulunması otomatik olarak hipertiroidi anlamına gelmez ancak hekim değerlendirmesini gerekli kılabilir.

Kan şekeri düşmesi terleme yapar mı?

Kan şekerinin normal seviyenin altına düşmesi yani hipoglisemi sırasında terleme görülebilir. Terlemeye: titreme, çarpıntı, açlık hissi, baş dönmesi, halsizlik, konsantrasyon güçlüğü eşlik edebilir. Özellikle diyabet tedavisi gören kişilerde tekrarlayan ani terleme ataklarının kan şekeriyle ilişkili olup olmadığı değerlendirilmelidir.

Menopoz aşırı terleme yapar mı?

Menopoz döneminde hormonal değişimlere bağlı sıcak basması ve terleme atakları sık görülebilir. Bu ataklar özellikle yüz, boyun ve göğüs bölgesinde ani sıcaklık hissiyle başlayabilir ve ardından yoğun terleme gelişebilir. Bazı kadınlarda gece sıcak basmaları gece terlemesine ve uyku kalitesinin bozulmasına neden olabilir. Ancak menopoz dönemindeki her terlemenin otomatik olarak hormonal değişimlere bağlanması doğru değildir. Yeni başlayan veya olağan dışı belirtiler varsa diğer olası nedenler de değerlendirilmelidir.

İlaçlar aşırı terlemeye neden olabilir mi?

Evet. Bazı ilaçların yan etkileri arasında terleme artışı bulunabilir. Bazı antidepresanlar, ağrı kesiciler, hormonal tedaviler ve diyabet tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar terlemeyi artırabilir. Bu nedenle aşırı terleme değerlendirilirken kişinin kullandığı: reçeteli ilaçlar, reçetesiz ilaçlar, vitamin ve takviyeler hekime bildirilmelidir. Terlemenin kullanılan bir ilaçla ilişkili olduğundan şüpheleniliyorsa ilaç hekim önerisi olmadan kesilmemelidir. Ani ilaç kesilmesi bazı durumlarda ek sağlık sorunlarına yol açabilir.

Stres ve kaygı terlemeyi artırır mı?

Evet. Stres, korku, heyecan ve kaygı otonom sinir sistemi üzerinden terlemeyi artırabilir. Özellikle avuç içleri, yüz ve koltuk altlarında belirginleşebilir. Önemli bir ayrıntı ise stres ile hiperhidroz arasındaki ilişkinin çift yönlü olabilmesidir. Kişi stres nedeniyle terleyebilir; aynı zamanda “Ya terlersem?” kaygısı da terlemeyi artırabilir. Örneğin toplantıda ellerinin terlemesinden endişe eden kişi stres yaşayabilir. Artan stres terlemeyi artırır, terlemenin artması ise kişinin kaygısını daha da yükseltir.

Bu nedenle aşırı terleme yalnızca fiziksel değil, psikososyal açıdan da değerlendirilmesi gereken bir durumdur.

Koltuk altı terlemesi neden olur?

Koltuk altı terlemesi vücudun doğal sıcaklık kontrolünün bir parçasıdır. Ancak terleme sürekli kıyafetleri ıslatacak kadar yoğunsa aksiller hiperhidroz söz konusu olabilir. Kişi gün içerisinde defalarca kıyafet değiştirmek zorunda kalabilir, belirli renklerden kaçınabilir veya sosyal ortamlarda kollarını kaldırmaktan çekinebilir. Aşırı koltuk altı terlemesinde tedavi kişinin durumuna göre topikal antiperspirantlardan çeşitli tıbbi uygulamalara kadar değişebilir.

El terlemesi ve avuç içi terlemesi neden olur?

Avuç içlerinde terleme heyecan veya stres sırasında normal olarak artabilir. Ancak eller sürekli ıslaksa veya ter damlayacak seviyeye ulaşıyorsa palmar hiperhidroz düşünülebilir. El terlemesi günlük yaşam üzerinde tahmin edilenden daha büyük bir etki yaratabilir.

Kişi: tokalaşmaktan kaçınabilir, kalem ve kâğıt kullanırken zorlanabilir, elektronik cihazları kullanırken rahatsız olabilir, mesleki faaliyetlerde güçlük yaşayabilir, sosyal ortamlarda ellerini saklama ihtiyacı hissedebilir. Özellikle çocuklarda aşırı el terlemesi okul yaşamını ve yazı yazmayı bile etkileyebilir.

Ayak terlemesi neden olur?

Ayak tabanlarında yoğun terleme plantar hiperhidroz olarak adlandırılabilir. Ayakların sürekli nemli kalması; ayakkabı içerisinde rahatsızlık, kötü koku, ciltte tahriş, bazı deri enfeksiyonlarına yatkınlık gibi sorunlara katkıda bulunabilir. Nefes alabilen ayakkabı ve çorapların tercih edilmesi, çorapların gerektiğinde değiştirilmesi ve ayakların kuru tutulması günlük yaşamda yardımcı olabilir.

Yüz ve kafa terlemesi neden olur?

Yüz, alın ve kafa derisinde belirgin terleme bazı kişilerde primer hiperhidrozun bir parçası olabilir. Ancak yüz ve kafa terlemesi; sıcaklık, egzersiz, stres,hormonal değişimler, bazı ilaçlar, metabolik veya sistemik durumlar nedeniyle de artabilir. Özellikle yeni başlayan ve başka belirtilerle birlikte görülen kafa-yüz terlemesinde altta yatan nedenlerin değerlendirilmesi önemlidir.

Gece terlemesi neden olur?

Gece terlemesi, kişinin uyku sırasında olağanın üzerinde terlemesidir. Burada oda sıcaklığının yüksek olması veya kalın yatak örtüsü kullanılması gibi çevresel nedenlerle gerçek gece terlemesi birbirinden ayrılmalıdır. Belirgin gece terlemeleri bazı enfeksiyonlarda, hormonal durumlarda, kullanılan bazı ilaçlarla veya başka sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilir. Primer fokal hiperhidroz ise tipik olarak uyanıklık döneminde belirgindir ve uyku sırasında azalır veya durur. Bu nedenle açıklanamayan, tekrarlayan ve yoğun gece terlemeleri hekime başvurmayı gerektirebilir.

Uykuda aşırı terlemek normal mi?

Sıcak bir odada veya çok kalın örtüler altında uyumak doğal olarak terlemeye yol açabilir. Ancak oda serin olmasına rağmen kişinin pijamasını veya yatağını ıslatacak düzeyde tekrarlayan terleme yaşaması farklı değerlendirilmelidir. Özellikle gece terlemesine: açıklanamayan kilo kaybı,uzun süren ateş, belirgin halsizlik, lenf bezlerinde şişlik, nbaşka yeni belirtiler eşlik ediyorsa sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Soğuk terleme nedir?

“Soğuk terleme” genellikle kişinin belirgin sıcaklık artışı olmadan aniden terlemesini tarif etmek için kullanılan günlük bir ifadedir. Yoğun stres, ağrı, kan şekeri düşüklüğü ve bazı akut sağlık sorunlarında görülebilir. Özellikle yoğun terlemeye göğüs ağrısı, baş dönmesi, bulantı, nefes darlığı, soğuk cilt veya hızlı nabız gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Aşırı terleme kalp krizi belirtisi olabilir mi?

Terleme tek başına kalp krizi anlamına gelmez. Ancak aniden gelişen yoğun veya soğuk terlemeye göğüste ağrı veya baskı, nefes darlığı, baş dönmesi, bulantı ya da üst vücuda yayılan ağrı gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.

Bu nedenle terlemenin eşlik eden belirtilerle birlikte değerlendirilmesi önemlidir.

Aşırı terleme kanser belirtisi midir?

Bu konu internette sık araştırıldığı için doğru çerçevede açıklanmalıdır. Aşırı terleme veya gece terlemesi tek başına kanser anlamına gelmez. Terlemenin çok daha sık görülen ve daha basit nedenleri vardır. Bununla birlikte bazı hastalıklarda gece terlemesi görülebileceğinden, açıklanamayan ve tekrarlayan gece terlemeleri özellikle kilo kaybı, ateş veya başka sistemik belirtilerle birlikteyse hekim tarafından değerlendirilmelidir. Belirti üzerinden kişinin kendi kendine kanser tanısı koyması doğru değildir.

Aşırı terleme psikolojik olabilir mi?

Stres, kaygı, heyecan ve korku terlemeyi artırabilir. Fakat bu durum “aşırı terleme tamamen psikolojiktir” şeklinde yorumlanmamalıdır. Primer hiperhidroz gerçek bir tıbbi durumdur ve psikolojik stres belirtileri artırabilir. Aynı zamanda hiperhidrozun kendisi kişinin sosyal kaygısını ve özgüven sorunlarını artırabilir. Bu nedenle kişinin şikâyetinin yalnızca “heyecanlanıyorsun” denilerek küçümsenmesi doğru değildir.

Hiperhidroz günlük hayatı nasıl etkiler?

Hiperhidroz yalnızca cildin ıslanmasıyla sınırlı bir problem değildir. Yoğun terleme kişinin eğitim, iş, sosyal ve özel yaşamını etkileyebilir. Örneğin kişi iş görüşmesinde tokalaşmaktan çekinebilir. Sunum yaparken koltuk altındaki ter lekesinin görülmesinden endişelenebilir. Açık renkli kıyafetleri giymekten vazgeçebilir. Telefonunu kullanırken sürekli ellerini silmek zorunda kalabilir. Bu davranışlar zamanla kişinin yaşam kalitesini düşürebilir. Bu nedenle hiperhidrozun tedavisindeki temel amaçlardan biri yalnızca ter miktarını azaltmak değil, terlemenin kişinin günlük yaşamına müdahalesini azaltmaktır.

Aşırı terleme cilt problemlerine yol açabilir mi?

Sürekli nemli kalan deri bazı cilt problemlerinin gelişmesini kolaylaştırabilir. Özellikle ayaklarda ve deri kıvrımlarında nemin uzun süre devam etmesi tahrişe ve bazı enfeksiyonlara yatkınlığı artırabilir. Bu nedenle hiperhidroz yönetiminde yalnızca ter miktarı değil, cilt sağlığı da önemlidir.

Hiperhidroz tanısı nasıl konur?

Hiperhidroz tanısında ilk aşamalardan biri ayrıntılı hasta öyküsüdür. Hekim şu sorular üzerinde durabilir:

-Terleme ne zaman başladı?

-Hangi bölgelerde görülüyor?

-İki taraflı mı?

-Gün içerisinde ne kadar sık oluyor?

-Uykuda devam ediyor mu?

-Günlük yaşamı ne kadar etkiliyor?

-Ailede benzer şikâyeti olan biri var mı?

-Hangi ilaçlar kullanılıyor?

-Terlemeye başka belirtiler eşlik ediyor mu?

Fizik muayenenin ardından gerekli görüldüğünde kan, idrar veya başka laboratuvar incelemeleri yapılabilir. Amaç özellikle sekonder hiperhidroza neden olabilecek durumları araştırmaktır.

Aşırı terlemede hangi testler yapılabilir?

Her hiperhidroz hastasına aynı testlerin yapılması gerekmez. Tetkikler kişinin yaşı, belirtileri, hastalık öyküsü ve fizik muayene bulgularına göre belirlenir. Örneğin hekim altta yatan tiroid problemi veya kan şekeri bozukluğundan şüpheleniyorsa buna yönelik laboratuvar testleri isteyebilir. Bazı durumlarda terlemenin yerini ve yoğunluğunu değerlendirmek amacıyla özel ter testleri de kullanılabilir. Bunlardan biri iyot-nişasta testi olarak bilinen yöntemdir. Terleyen alanların belirginleştirilmesine yardımcı olabilir.

Hiperhidroz tedavisi nasıl yapılır?

Hiperhidroz tedavisinde herkese uygulanabilecek tek bir yöntem yoktur.

Tedavi;

hiperhidrozun primer veya sekonder olması, terlemenin bulunduğu bölge, şiddeti, kişinin yaşı, günlük yaşama etkisi, önceki tedavilere yanıtı, diğer sağlık durumları dikkate alınarak kişiye özel planlanır. Sekonder hiperhidroz varsa öncelikle altta yatan nedenin tedavisi veya kullanılan ilacın değerlendirilmesi gerekebilir. Primer hiperhidrozda ise ter üretimini azaltmaya yönelik yöntemler kullanılabilir.

Antiperspirantlar aşırı terlemeyi azaltabilir mi?

Hiperhidroz tedavisinde özellikle lokal terlemelerde kullanılan ilk seçeneklerden biri antiperspirant ürünler olabilir. Antiperspirant ile deodorant aynı şey değildir. Deodorant temel olarak kokuyu kontrol etmeyi amaçlarken, antiperspirant ter miktarını azaltmaya yardımcı olur. Reçetesiz ürünler hafif hiperhidrozda yeterli olabilirken daha yoğun terlemede hekim reçeteli antiperspirant önerebilir. Bu ürünler ciltte tahrişe yol açabileceğinden doğru kullanım önemlidir.

İyontoforez nedir?

İyontoforez özellikle el ve ayak hiperhidrozunda kullanılabilen yöntemlerden biridir. Uygulamada eller veya ayaklar su bulunan özel bir cihaz içerisine yerleştirilir ve düşük düzeyde elektrik akımı kullanılır. Tedavinin amacı ter üretimini azaltmaktır. Genellikle tek uygulama yeterli değildir; başlangıç döneminde belirli aralıklarla tekrar edilmesi ve ardından idame uygulamaları gerekebilir. Uygunluğu hekim tarafından değerlendirilmelidir.

Botulinum toksin aşırı terlemede kullanılabilir mi?

Botulinum toksin uygulamaları bazı hiperhidroz vakalarında terlemeyi azaltmak amacıyla kullanılabilir. Uygulama, ter bezlerine sinyal ileten sinirsel iletiyi geçici olarak azaltarak etki gösterir. Özellikle koltuk altı hiperhidrozunda kullanılmakla birlikte hekim değerlendirmesine göre el, ayak veya yüz gibi farklı bölgelerde de uygulanabilir. Etkisi kalıcı değildir ve belirli bir süre sonra tekrarlama gerekebilir. Uygulamanın tıbbi ortamda ve uygun hasta seçimiyle gerçekleştirilmesi önemlidir.

Aşırı terlemede ağızdan ilaç kullanılabilir mi?

Bazı hastalarda ağızdan kullanılan ve ter bezlerinin aktivitesini azaltmaya yönelik ilaçlar düşünülebilir. Ancak bu ilaçlar yalnızca ter bezlerini değil vücudun farklı sistemlerini de etkileyebileceği için yan etkileri olabilir. Ağız kuruluğu gibi antikolinerjik yan etkiler görülebilir ve tedavinin kişiye uygunluğu hekim tarafından değerlendirilmelidir. Bu nedenle hiperhidroz ilaçları doktor önerisi olmadan kullanılmamalıdır.

Hiperhidroz ameliyatı yapılabilir mi?

Diğer tedavilerin yeterli olmadığı seçilmiş ağır vakalarda cerrahi yöntemler gündeme gelebilir. Bazı cerrahi yöntemlerde ter bezleri hedeflenirken bazı yöntemlerde terlemeyi kontrol eden sinir yollarına müdahale edilir. Ancak cerrahinin önemli konularından biri kompansatuar terleme riskidir. Bu durumda tedavi edilen bölgede terleme azalırken vücudun başka bölgelerinde terleme artabilir. Bu nedenle cerrahi tedavinin olası yararları ve riskleri ayrıntılı biçimde değerlendirilmelidir.

Kompansatuar terleme nedir?

Kompansatuar terleme, hiperhidroz için yapılan bazı cerrahi girişimlerden sonra başka vücut bölgelerinde terlemenin artmasıdır. Örneğin ellerdeki terleme azalırken sırt, göğüs, karın veya bacaklarda terleme belirginleşebilir. Bu nedenle hiperhidroz ameliyatı düşünülürken yalnızca ellerdeki veya koltuk altındaki terlemenin düzelme olasılığı değil, işlem sonrasında ortaya çıkabilecek yeni terleme paterni de değerlendirilmelidir.

Aşırı terlemeyi azaltmak için günlük yaşamda neler yapılabilir?

Tıbbi tedavinin yanında günlük yaşam düzenlemeleri de semptom kontrolüne katkı sağlayabilir. Hava alan ve teri uzaklaştırmaya yardımcı kıyafetlerin tercih edilmesi, çorapların gerektiğinde değiştirilmesi, ayakkabıların dönüşümlü kullanılması, cildin mümkün olduğunca kuru tutulması ve kişide terlemeyi artırdığı fark edilen tetikleyicilerin izlenmesi yararlı olabilir. Bazı kişilerde baharatlı yiyecekler, çok sıcak içecekler, alkol veya stres terlemeyi artırabilir. Ancak kişisel tetikleyiciler herkeste aynı değildir.

Deodorant mı antiperspirant mı?

Bu iki ürün sıklıkla birbirine karıştırılır. Deodorant: Vücut kokusunu azaltmayı hedefler.

-Antiperspirant: Ter üretimini azaltmayı hedefler.

-Aşırı terleme sorunu yaşayan kişinin yalnızca deodorant kullanması kokuyu azaltabilir ancak ter miktarında yeterli değişiklik sağlamayabilir.

Aşırı terleme için hangi doktora gidilir?

Aşırı terleme şikâyetinde dermatoloji değerlendirmesi önemli bir başlangıç noktasıdır. Ancak sekonder hiperhidroz şüphesi varsa kişinin belirtilerine göre dahiliye, endokrinoloji, nöroloji veya başka branşların değerlendirmesi gerekebilir. Burada önemli olan terlemeyi tek başına bir cilt problemi olarak görmek yerine gerektiğinde altta yatan nedenleri araştırmaktır.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Aşağıdaki durumlarda aşırı terleme için tıbbi değerlendirme önemlidir: Terleme günlük yaşamı belirgin şekilde etkiliyorsa, daha önce yokken aniden başladıysa, gece terlemeleri ortaya çıktıysa, tüm vücudu etkiliyorsa, kişinin sosyal yaşamdan uzaklaşmasına neden oluyorsa, yeni bir ilaç başladıktan sonra ortaya çıktıysa, başka belirtilerle birlikte görülüyorsa. Özellikle ani yoğun terlemeye göğüs ağrısı, baş dönmesi, bulantı, nefes darlığı veya soğuk cilt gibi belirtilerin eşlik etmesi acil değerlendirme gerektirebilir.

Çocuklarda aşırı terleme olur mu?

Evet. Primer hiperhidroz çocukluk veya ergenlik döneminde başlayabilir. Özellikle elleri çok terleyen çocuklar kalem tutmakta veya kâğıt üzerinde yazı yazmakta zorlanabilir. Ayak terlemesi ayakkabı kullanımını, koltuk altı terlemesi ise sosyal yaşamı etkileyebilir. Çocuğun şikâyeti “heyecandan oluyor” denilerek göz ardı edilmemelidir. Uzun süren ve günlük yaşamı etkileyen terleme değerlendirilmelidir.

Aşırı terleme bulaşıcı mıdır?

Hayır. Hiperhidroz bulaşıcı bir hastalık değildir. Bir kişiden diğerine temas, tokalaşma veya ortak eşya kullanımıyla geçmez. Ancak aşırı nem nedeniyle bazı cilt enfeksiyonlarının gelişme riski artabileceğinden cilt bakımı önemlidir.

Hiperhidroz tamamen geçer mi?

Hiperhidrozun seyri kişiden kişiye değişebilir. Günümüzde terlemeyi önemli ölçüde azaltabilecek farklı tedavi seçenekleri bulunmaktadır ancak her yöntemin etkisi, süresi ve uygunluğu farklıdır. Bazı tedavilerin düzenli tekrarlanması gerekebilir. Dolayısıyla tedavinin amacı her zaman “bir daha hiç terlememek” değildir. Terlemek fizyolojik olarak gereklidir. Temel amaç aşırı terlemeyi günlük yaşamı bozmayacak düzeye indirmek ve varsa altta yatan nedeni tedavi etmektir.

1. Aşırı terleme (hiperhidroz), vücudun sıcaklık kontrolü için ihtiyaç duyduğundan daha fazla ter üretmesiyle karakterize edilen bir durumdur.

2. Primer fokal hiperhidroz, başka bir hastalık veya ilaçla açıklanamayan ve genellikle el, ayak, koltuk altı ya da yüz gibi belirli bölgeleri etkileyen aşırı terlemedir.

3. Sekonder hiperhidroz, başka bir sağlık sorunu veya kullanılan bir ilaç nedeniyle gelişen aşırı terleme tablosudur.

4. Gece terlemesi, uygun oda sıcaklığına rağmen uyku sırasında belirgin ve tekrarlayan terleme yaşanmasıdır.

5. Palmar hiperhidroz, avuç içlerinde günlük yaşamı etkileyebilecek düzeyde aşırı terleme görülmesidir.

6. Plantar hiperhidroz, ayak tabanlarında normal fizyolojik ihtiyacın üzerinde terleme oluşmasıdır.

7. Aksiller hiperhidroz, koltuk altlarında kıyafetleri ıslatabilecek ve günlük yaşamı etkileyebilecek düzeyde aşırı terlemedir.

8. Hiperhidroz tanısında terlemenin başladığı yaş, etkilediği bölgeler, gece devam edip etmediği, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden belirtiler birlikte değerlendirilir.

9. Hiperhidroz tedavisi terlemenin nedenine, bölgesine, şiddetine ve kişinin günlük yaşam üzerindeki etkisine göre kişiselleştirilir.

10. Sonradan başlayan, tüm vücudu etkileyen veya gece ortaya çıkan aşırı terleme, sekonder nedenlerin araştırılmasını gerektirebilir.

Aşırı terleme hakkında sık sorulan sorular

Aşırı terleme neden olur?

Aşırı terleme primer hiperhidroz nedeniyle ortaya çıkabileceği gibi sıcaklık, stres, hormonal değişiklikler, bazı ilaçlar, tiroid hastalıkları, kan şekeri değişiklikleri, enfeksiyonlar ve bazı nörolojik veya sistemik hastalıklarla ilişkili olabilir. Nedeni belirlemek için terlemenin zamanı, bölgesi ve eşlik eden belirtiler değerlendirilmelidir.

Durduk yere terlemek neden olur?

Ortada sıcaklık veya fiziksel aktivite gibi belirgin bir neden olmadan terlemek primer hiperhidrozla ilişkili olabilir. Ancak ilaçlar, hormonal değişiklikler ve bazı sağlık sorunları da benzer tabloya yol açabileceğinden tekrarlayan şikâyetler değerlendirilmelidir.

Çok terlemek hastalık belirtisi midir?

Her zaman değildir. Bazı kişiler doğal olarak daha fazla terler. Ancak daha önce yokken başlayan, gece ortaya çıkan, tüm vücudu etkileyen veya başka belirtilerle birlikte görülen aşırı terleme bir sağlık durumuyla ilişkili olabilir.

Aşırı terleme hangi vitamin eksikliğinden olur?

Aşırı terlemenin belirli bir vitamin eksikliğine özgü olduğu söylenemez. İnternette bu konuda birçok genelleme bulunmasına rağmen hiperhidrozun değerlendirilmesi yalnızca vitamin düzeylerine indirgenmemelidir.

Aşırı terleme tiroid belirtisi olabilir mi?

Evet. Özellikle hipertiroidide terleme artışı ve sıcaklığa tahammülsüzlük görülebilir. Çarpıntı, titreme veya açıklanamayan kilo kaybı gibi belirtiler eşlik ediyorsa tıbbi değerlendirme önemlidir.

Aşırı terleme stresten olur mu?

Stres ve kaygı terlemeyi artırabilir. Bununla birlikte sürekli veya yoğun terlemenin yalnızca strese bağlanması doğru değildir. Primer veya sekonder hiperhidroz olasılığı değerlendirilmelidir.

Gece terlemesi tehlikeli midir?

Her gece terlemesi tehlikeli değildir. Oda sıcaklığı, yatak örtüleri ve hormonal değişiklikler gibi nedenler etkili olabilir. Ancak açıklanamayan, tekrarlayan ve yoğun gece terlemeleri özellikle başka belirtiler eşlik ediyorsa değerlendirilmelidir.

El terlemesi nasıl geçer?

El hiperhidrozunda antiperspirantlar, iyontoforez, bazı ilaçlar, botulinum toksin uygulamaları ve seçilmiş ağır vakalarda cerrahi yöntemler değerlendirilebilir. En uygun yöntem terlemenin şiddetine ve kişinin özelliklerine göre belirlenir.

Koltuk altı terlemesine ne iyi gelir?

Hafif vakalarda uygun antiperspirant kullanımı yardımcı olabilir. Daha yoğun hiperhidrozda reçeteli ürünler, botulinum toksin ve farklı tıbbi yöntemler değerlendirilebilir.

Botulinum toksin terlemeyi tamamen durdurur mu?

Botulinum toksin uygulaması tedavi edilen bölgede terlemeyi geçici olarak belirgin biçimde azaltabilir ancak etkisi kalıcı değildir. Etkinin süresi uygulama bölgesine ve kişiye göre değişebilir.

Deodorant aşırı terlemeyi önler mi?

Deodorant temel olarak vücut kokusunu azaltmaya yöneliktir. Ter üretimini azaltmaya yönelik ürünler antiperspirantlardır. Bu nedenle iki ürün aynı amaçla kullanılmaz.

Hiperhidroz genetik midir?

Primer hiperhidroz bazı ailelerde birden fazla kişide görülebilir. Aile öyküsünün bulunması primer hiperhidroz değerlendirmesinde dikkate alınan özelliklerden biridir.

Aşırı terleme kilo vermeye yardımcı olur mu?

Hayır. Terleme sırasında kaybedilen ağırlığın büyük bölümü sıvıdır. Bu kayıp yağ kaybı anlamına gelmez ve sıvı alındığında ağırlık yeniden yerine gelebilir.

Hiperhidroz bulaşıcı mıdır?

Hayır. Hiperhidroz bulaşıcı değildir ve kişiden kişiye geçmez.

Aşırı terleme için hangi doktora gidilir?

Dermatoloji uzmanı hiperhidroz değerlendirmesinde önemli bir başvuru noktasıdır. Altta yatan başka bir hastalık düşünülüyorsa kişinin belirtilerine göre farklı uzmanlık alanlarından değerlendirme gerekebilir.

Terleme ne zaman tehlikeli olabilir?

Aniden başlayan yoğun terlemeye göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi, bulantı, soğuk cilt veya hızlı nabız gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Aşırı terlemeyi normal kabul edip geçmemek gerekiyor

Terlemek vücudun sağlıklı çalışmasının vazgeçilmez parçalarından biridir. Dolayısıyla amaç terlemeyi tamamen ortadan kaldırmak değildir. Sorun, ter üretiminin vücudun ihtiyacının üzerine çıkması ve kişinin yaşamını etkilemeye başlamasıdır.

Özellikle uzun yıllardır eller, ayaklar veya koltuk altlarında iki taraflı yoğun terleme yaşayan kişilerde primer fokal hiperhidroz düşünülebilir. Buna karşılık daha önce böyle bir problemi olmayan bir kişide aniden başlayan, gece devam eden veya tüm vücuda yayılan terleme sekonder nedenlerin araştırılmasını gerektirebilir.

Aşırı terleme bazen yalnızca fiziksel bir rahatsızlık gibi görülse de kişinin kıyafet seçiminden mesleki performansına, sosyal ilişkilerinden özgüvenine kadar yaşamın pek çok alanını etkileyebilir.

Bu nedenle sürekli terleyen kişinin şikâyetinin “normaldir”, “heyecandandır” veya “sıcaktan oluyordur” şeklinde küçümsenmesi doğru değildir. Doğru yaklaşım, terlemenin tipini belirlemek, gerekiyorsa altta yatan nedeni araştırmak ve kişiye uygun tedaviyi planlamaktır.

Tıbbi bilgilendirme notu: Bu içerik genel sağlık bilgisi amacıyla hazırlanmıştır. Tanı veya kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez. Ani başlayan veya açıklanamayan aşırı terleme ve özellikle göğüs ağrısı, nefes darlığı, baş dönmesi gibi eşlik eden belirtilerde sağlık profesyoneline başvurulmalıdır.