Bizi birinci beyin mi yoksa ikinci beyin mi yönetiyor

Bağırsaklarımız içinde barındırdığı bin kadar mikroorganizma ile son derece zengin bir “Mikrobiyota”ya sahip, önemli özellikleri olan bir organdır...

Bizi birinci beyin mi yoksa ikinci beyin mi yönetiyor

Bağırsaklarımız içinde barındırdığı bin kadar mikroorganizma ile son derece zengin bir “Mikrobiyota”ya sahip, önemli özellikleri olan bir organdır. Öncelikle, bu cümlede hepinizin merakını uyandıran mikrobiyata terimini açıklamak gerektiği fikrindeyiz.

İNTESTİNAL MİKROBİYOTA NEDİR, NE YAPAR

Vücudumuzda; Bakteriler, Mantarlar, Virüsler bulunur. Bu mikroorganizmalar içinde bakterilerle evrimsel bir ilişkimiz vardır.  İnanılacak gibi gelmese de, vücudumuzda barınan bakterilerin hepsini bir araya getirsek, toplam 400-450 metrekare alan kaplayabilecekleri düşünülmektedir.

Bakterilerle insan arasında sürekli etkileşim vardır. İnsan vücudunda değişik bölgelerde bulunan bakterilerle insan arasında simbiyotik (birlikte yaşam)bir ilişki vardır. Deride, bağırsaklarda, genital organlar, göz, ağız mukozalarında bulunan bu bakteriler normal flora olarak da adlandırılır. Bunlar kolonize halde bulunur ve hastalık yapmazlar.

Bakterilerin oluşturduğu bu kolonize yaşam alanları mikrobiyata olarak adlandırılır. Vucutta bulunma süreleri ve yarattıkları etkiye göre ikiye ayrılırlar:

Kalıcı Mikrobiota, vücutta hayat boyunca bulunur ve zarar verici değildir.

Geçici Mikrobiota, saatler veya aylar süresince vücutta bulunur ve diğer mikroorganizmaların yerleşmesini engellerken savunma hücreleri yok eder. Ayrıca hücreleri kimyasal veya fiziksel değişiklikler zorlar.

NORMAL MİKROBİOTA NASIL OLUŞUR

Rahimde bebek mikroorganizmalarla karşılaşmaz. İlk karşılaşması normal doğum sırasında, annenin daha çok deri mikroorganizmaları çocuğa bulaşır. Genelde birinci ay sonunda kalıcı flora gelişir, dört yaşından sonra erişkin barsak florası yerleşir, ancak; bu zararsız organizmalar belirli şartlar altında hastalığa yol açar.

Barsak mikrobiotası hakkı tam olarak verilmemiş bir “Endokrin Organ”dır ve ürettiği maddeler fizyolojik fonksiyonları etkiler.

Mikrobiota; enerji metabolizması,  karaciğer fonksiyonları,  bağışıklık sistemi gelişimi ve normal fonksiyonların sürdürülmesine katkı sağlar.

Davranış ve motor sistem üzerine etkileri mevcuttur. Hormon sistemi üzerinde de etkilidir.

Bağırsak ortamında yer alan  bu mikroorganizmaların   % 85’i vücut için gerekli faydalı ‘’Dost ‘’mikroorganizmalar iken, geri kalanı vücudun zayıf düştüğü zamanlarda hastalıklara neden olan ‘’Fırsatçı’’ mikroorganizmalardır.

MİKROBİYATA NASIL DEĞİŞİR

Yaşlanma, diyet, yaşanan çevrenin etkileri, beyin barsak arasındaki etkileşimi, düzenli kullanılan ilaçlar -özellikle antibiyotikler- , genetik faktörler, yaş, hastalıklar sonucu değişime uğrar.

Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi, beyin bağırsakları yönetir ama bağırsaklar beyini yönetemez ama mikrobiyotalar aracılığıyla beyini çeşitli şekillerde etkileyebilir. Bu etkiyi oluştururken de tabii ki büyük değişimler yaratamaz. Bir araya gelip şiir yazamaz, problem çözemezler ama beyin faaliyetlerine katkıda bulunur. ''Kontrolsüz güç, güç değildir'' denilse de bir etkileşim vardır.

Son zamanlarda bağırsakların; Kaygı Bozukluğu, Depresyon, Otizm, Alzheimer, Parkinson Hastalığına kadar uzanan geniş bir yelpazede beyne ait pek çok fonksiyon üzerinde de etkileri olduğu yönünde çalışmalar mevcuttur.

BAĞIRSAK MİKROBİYOTASININ DENGESİ BEYİN FONKSİYONLARINI ETKİLER Mİ

Bağırsak mikrobiyotasında bulunan mikroorganizmaların dengede olmaları çok önemlidir. Herhangi bir şekilde denge fırsatçı ya da hastalık yapıcı mikroorganizmaların lehine bozulduğunda; bağırsaklarımız içerisindeki bazı maddeler dışarı sızıp kana geçerek beynimize kadar ulaşabilir. Mikroorganizmaların ürettiği ‘’nöropatojenik’’ olarak nitelendirilen bu maddeler beyinle ilgili fonksiyonlara ciddi zararlar verebilir.

Tersine bağırsaktaki dost mikroorganizmalar da beyin fonksiyonlarını etkileyen bazı iyi maddeler salgılar, bağırsak çeperinde yer alan hücrelerin hemen altındaki ‘’Dentritik Hücreler’’in uzantılarınca minik paketler halinde alınan bu maddeler kan dolaşımıyla beyine ulaşarak beyin fonksiyonları üzerinde olumlu etki yaratır.

Diğer taraftan beyin Otonom sinir sisteminin bir parçası olan ''Nervus Vagus'' denilen bir sinir ağı ile mide ve bağırsaktaki açlık, ağrı vd. durumlarını algılar. Dahası beyinden de sindirim sistemine çeşitli komutlar bu yolla iletilir. Bu ayrı bir mekanizma olup,  yukarıda anlatılan mikrobiyota beyin etkileşim sisteminden farklıdır.

SAĞLIK, ORGANLARIN HEPSİNİN İYİ ÇALIŞMASI İLE MÜMKÜNDÜR

Beyin ile ilgili bu hastalıkların oluşunun tek bir nedene bağlı olmadığı unutulmamalıdır.  Ayrıca mikrobiyotamız güçlü olduğunda bağışıklık ve sindirim sistemimiz güçlü olacağından kendimizi sağlıklı ve dinç hissederiz. Aslında bu mekanizma bütün organlarımız için geçerlidir. Örneğin karaciğer ve böbrekleri iyi çalışmayan birinin de beyin fonksiyonları bundan etkilenir.

Tüm organları etkileyen stres ise, beyin üzerinden bağırsakları etkileyerek, Huzursuz Bağırsak Sendromuna sebep olabilir. Bu hastalığın tedavisindeyse,  Probiyotikler, Prebiyotikler, Sinbiyotikler, Bitki Lifleri kullanılabilir.

Normalde vücudumuzda bulunan mikroorganizmaların yeterli miktarda verilmesi sağlığımıza katkıda bulunur? Dolayısıyla probiyotiklerin kullanımı faydalı olsa da her hastalıkta kullanılabileceğini söylemek, sanki her derde deva olduğunu söylemek şarlatanlıktır.

Kısacası tüm bedeni ve ruhu beyin yönetirken, mikrobiyaların fonksiyonları aracılığıyla bağırsaklar da beynin bu yönetimine dolaylı katkılar sağlar. Bu nedenle “bağırsak” deyip geçmemek, beyin ve beden üzerindeki etkilerinin daha pozitif olabilmesi açısından sağlıklı yapısının korunması için dikkatli olmak gerekir.



Etiketler: beyin hakkında beyin


Bu yazıya 0 yorum yapıldı.

Cevap yazdığın kullanıcı:

BİLGİ PARKI
NPİSTANBUL Bilgi Parkı
ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ TV
VİDEOLAR
  • B12 Vitamininin vücut için önemi nedir?
    17 Ocak 2019, 09:33
  • B12 Vitamini ne zaman ve nasıl kullanılmalı?
    17 Ocak 2019, 09:31
  • İnsanın suç geni var mı?
    16 Ocak 2019, 09:58
  • Yalan söyleyen birini nasıl anlarız?
    15 Ocak 2019, 11:59