ŞİZOFRENİ TEK TİP DEĞİL

ŞİZOFRENİ TEK TİP DEĞİL

Psikohayat Dergisi 8. Sayısı Ekim-Kasım-Aralık 

Şizofreni kendi içinde farklı alt tiplere ayrılır. Hastalığın seyri ve tedaviye yanıt süreci alt tipe göre değişebilir.

 


NP Grup'tan Dr. Barış Önen Ünsalver anlatıyor:

Şizofreni farklı zamanlarda farklı şekillerde görülüyor. Kendi içinde türlere ayrılan şizofrenide bir dönem halüsinasyon ağırlıklı geçirilen hastalık bir başka dönem davranış bozuklukları şeklinde seyrini sürdürüyor.

Şizofreni hastalığını her seferinde aynı bulguları gösteren bir hastalık olarak düşünmemek gerekir. Şizofreni kendi içinde farklı alt tiplere ayrılmıştır. Hastalığın seyri ve tedaviye yanıt süreci alt tipe göre değişebilmektedir. Ancak, hastalık seyri boyunca aynı kişide farklı alt tiplere ait özellikler de görülebilmektedir.

PARANOİD TİP:
Paranoid şizofrenide belirgin olan özellik, bir ya da birden fazla hezeyan (hastanın gerçek olduğuna inandığı ancak gerçekle bağlantısı olmayan düşünce) ve sıklıkla işitsel halüsinasyon (hastanın gerçekte varmış gibi duyduğu sesler) varlığıdır. Paranoid dendiğinde akla ilk gelen zarar görmeyle ilişkili (perseküsyon) yanlış inanış olsa da, paranoid şizofreni alt tipinde, aldatılma,  kişinin düşüncesinin kontrol edilmesi, kişinin abartılı bir şekilde kendini gerçekte olduğundan daha güçlü ya da özel hissetme gibi farklı hezeyanlar da gözlenebilir.

Diğer alt tiplere göre en iyi seyirli olan ve en sık görülen paranoid tip şizofrenidir. Dışarıdan bakıldığında sağlıklı kişilerden ayırmak güç olabilir. Çünkü çoğunlukla kişinin konuşması bu durumdan fazla etkilenmemiştir.

Huzursuzluk, ani öfkelenme ve korku gibi duygusal tepkiler sıktır. Şüpheci olmaları nedeniyle kolaylıkla sosyal ilişki kuramazlar. İnsanlardan uzaklaşır, hezeyanları doğrultusunda kendilerine bir dünya yaratabilirler. Alevlenmeler sırasında şüphelerin ve özellikle de komut veren işitsel halüsinasyonların etkisiyle saldırganlık görülebilir. Hastalar durumlarını uzun zaman gizleyebilirler. Arada belirtilerin yatışmasıyla birlikte kronik seyirlidir ve diğer şizofreni alt tiplerine göre daha ileri yaşta ortaya çıkar.

Kendisine verilen özel bir devlet görevi nedeniyle MİT tarafından takibe alındığını, evindeki kameralardan izlendiğini ve hatta düşüncesi okunabildiği için evden dışarı çıkmak istemeyen hasta şizofreninin diğer ölçülerini de dolduruyorsa paranoid tip şizofreni hekimin aklına gelen tanılardan biridir.

DAĞINIK ( HEBEFRENİK) TİP:

Dağınık tip şizofrenide, düşünce bozukluğu, davranış bozukluğu ve düzleşmiş ya da uygunsuz duygulanım (örneğin üzücü bir olayı gülerek anlatmak) öne çıkan belirtilerdir. Hezeyan ve halüsinasyonlar paranoid tipteki gibi bütüncül değil, parçalıdır.

Sıklıkla ani başlangıçlıdır. Düşünce karışıktır. Konuşmayı anlamak ve takip etmek güçtür. Hastanın konuşma içeriği bir bütünlük göstermez, konudan konuya atlama gözlenebilir. Dini, felsefi ya da başka soyut konular konuşmanın arasına girer ve konuşmayı izlemek güçleşir. Davranışlar belli bir amaca hizmet etmez. Bir işi planlama ve başlatma becerisi bozuktur. Geleceğe yönelik hedefleri ve istekleri yoktur. Bu nedenle tembel sanılabilirler.

Hastalık tablosu sıklıkla 15-25 yaş arasında başlar ve kronik bir seyir izler. Çocukluk çağında utangaç ve içe kapalı bir yapıları olabilir. Davranış sorunları nedeniyle hastaneye yatış gerekebilir.

KATATONİK TİP:
Katatonik tip nadiren görülmektedir. Hareketsizlik (hastanın bedenine verilen belli bir pozisyon uzun süre değişmeden kalabilir), aşırı amaçsız beden faaliyeti, negativizm (hareket ettirilme çabalarına amaçsızca direnç gösterme), tuhaf hareketler (tekrarlayıcı anlamsız beden hareketleri, kendi kendine belli bir beden duruşunda kalma, gülümser gibi yüz ifadesi) ya da belli bir kelime ya da söylenen bir cümlenin bir parçasını papağan gibi tekrar etme katatonik tip şizofrenide görülen belirtilerin bazılarıdır.

AYRIŞMAMIŞ TİP:

Şizofreni tanısı düşünülen fakat diğer şizofreni alt tiplerinden herhangi birine girmeyen hastalarda ayrışmamış tip tanısı konabilir.

TORTU TİP:

En az 1 kez psikotik atak (yoğun dönem) geçirmiş ve şizofreni tanı ölçülerini karşılayan ancak artık psikotik belirtilerin gözlenmediği hastalar tortu tip içerisinde incelenebilirler.
Düşünce içeriğinin fakirleşmesi, düşüncenin yavaşlaması, etkilenmenin düzleşmesi, isteksizlik, kendine bakımın bozulması gibi şizofreninin negatif belirtileri ön plandadır. Tedaviye yanıtsız değilse de, tedavi alevli döneme göre daha güçtür.

BASİT TİP:

Hastanın tavırlarında sinsi bir şekilde ilerleyen gariplikler gözlenir. Toplum hayatının gereklerini yerine getiremez. Genel performansta düşme vardır. Hezeyan ya da halüsinasyon nadiren olur. Artan şizofreniye benzese de öncesinde alevli bir hastalık dönemi yoktur. Hasta amaçsız, isteksiz ve işlevsiz kalır.

 

Paylaş:



İlginizi Çekebilcek Diğer Yazılar
  • Psikiyatri, ruhsal bozuklukların ve duygusal ve davranışsal bozuklukların kökeni, teşhisi, önlenmesi ve yönetimi ile ilgilenen tıp dalıdır. Bu nedenle
  • Metabolik sendrom, kalp hastalığı, diyabet, felç ve diğer sağlık sorunlarına yol açabilen bir hastalık türüdür. Metabolik sendromun altında yatan nede
  • Kadın-erkek ilişkilerinde en kritik soru bu olsa gerektir. Evliliğin başlangıcında romantik duygular daha baskındır. İkinci dönemde kişilik ve güç çat
  • Nikotin bağımlılığı Kalp hastalığı, felç, kanser, akciğer hastalığı ve diğer birçok sağlık durumu riskinizi artırmanın yanı sıra, sigara içmek beynini
  • Özgüven, özsaygı, özdeğer gibi kavramları içeren ego, genler ve stres gibi pek çok faktörden etkileniyor.
  • Krampların nedenleri nelerdir? Krampların nedeni tuz eksikliği midir? Bu ne kadar doğru? Kramp sırasında ne yapmak gerekir?
  • Randevu Al