Paranoid Kişilere Dikkat

Paranoya bir akıl hastalığıdır fakat paranoid ruh hali bir kişilik tipidir. Şiddette yönelten kişiliklerden biriside paranoid kişiliktir. Paranoya, doğru olduğuna dair bir kanıt olmamasına rağmen, insanların sizi izlemesi gibi bir şekilde tehdit edildiğinizi hissetmektir.

Paranoid Kişilere Dikkat

Paranoya nedir?

Şiddette yönelten kişiliklerden biriside paranoid kişiliktir.  Paranoya nedir; paranoya yoğun, irrasyonel güvensizlik ve şüphe içeren bir düşünce kalıbıdır. Bir durum veya kişiyle ilgili hafif rahatsızlık, sinirlilik veya rahatsızlık hissinden zihinsel sağlığınızı riske atabilecek yoğun, rahatsız edici düşüncelere kadar değişebilir. Endişelerinizin gerçeğe dayanmadığını bilseniz bile, çok sık meydana gelirse rahatsız edici olabilir.

İnsanların zaman zaman hafif paranoya nöbetleri yaşaması çok sık rastlanan bir durumdur.  Ancak bipolar bozukluk, şizofreni ve paranoid kişilik bozukluğu gibi akıl hastalıkları olan kişiler için paranoya deneyimi kalıcı ve son derece tatsız, hatta tehlikeli olabilir..

Paranoya, doğru olduğuna dair bir kanıt olmamasına rağmen, insanların sizi izlemesi veya aleyhinize hareket etmesi gibi bir şekilde tehdit edildiğinizi hissetmektir.

Klinik paranoya daha şiddetlidir. Kanıt yokken başkalarının haksız olduğuna, yalan söylediğine veya aktif olarak size zarar vermeye çalıştığına inandığınız nadir bir zihinsel sağlık durumudur. Bunun doğru olduğundan emin olduğun için paranoyak olduğunu düşünmüyorsun. Eskilerin dediği gibi, "Seni gerçekten elde etmek istiyorlarsa bu paranoya değildir.

Paranoid kişi kendisini sürekli tehdit altında hisseder. Karşısında düşman vardır ve ona zarar vermek istemektedir. Sürekli çevresinin kendisine dost olup olmadığını sorgular. Hep bu konuları düşünür. Sürekli böyle bir korku içinde olnduğu için rahat değildir. Korkularının esiri bir yaşantı hayatı ile ilgili yanlış karar vermesini netice verecektir.

Paranoid kişi ayrıca grandiyöz (kendini büyük ve üstün görme) duyguları içerisindedir. Kendisinin çok önemli, vazgeçilmez insan olduğuna inanır. Herkesi küçük görme, herşeyi benbilirim, herşey benden sorulur havasındadır.

Bu kişilerde zeka ve kişilik dağılması olmadığı için profesyonel olmayanlar onlara kolayca inanırlar. Yakınları tarafından paylaşılan ve beslenilen paranoya toplumsal sorunlar çıkarır. Örnek vermek gerekirse; Komşusunun kendisi hakkında düşmanlık duygusu beslediğine inanan bir emekli eşini ikna edebilir. Komşusunun basit hatalarını büyüterek birlikte komplo teorileri üretirler. Kendilerini taciz ettikleri, binadan kaçırmak istedikleri gibi takıntılarla uğraşıp dururlar:

PARANOYA NEDEN OLUR

Paranoyanın kesin nedeni belli değildir. Ancak paranoyak düşünceler veya duygularla ilişkili faktörlerden bazıları şunlardır:

- Paranoya, borderline kişilik bozukluğu (BPD) olan kişilerde ortaya çıkabilir.

- Yaşlanma: Yaşlı yetişkinlerin işitme, görme ve diğer duyularda yaşa bağlı değişikliklerin bir sonucu olarak sanrısal veya paranoyak düşünme yaşama olasılığı daha yüksek olabilir.

- Bazı ilaçlar veya kullanımlarının durdurulması: Amfetaminlerin birçok yan etkisi olabilir ve bunlardan biri paranoyadır. Ancak bazen bir ilacı bıraktıktan sonra paranoya oluşur. Adderall (dekstroamfetamin-amfetamin), dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan bir ilaçtır, ancak onu aniden durdurmak paranoyak sanrılara neden olabilir.

- Genetik: Bazı araştırmalar paranoyanın genetik bir bileşeni olabileceğini öne sürüyor.

- Zor dönemler yaşamak, belirli yaşam deneyimlerine sahip olmak: Çocuklukta veya genç bir yetişkin olarak travma ve/veya istismar yaşamak, sosyal izolasyon veya büyük bir yaşam değişikliğine (işini kaybetme, sevilen birinin ani ölümü, bir suçun kurbanı olmak gibi) maruz kalmak veya büyük bir sağlık krizi geçirme) paranoya duygularına katkıda bulunabilir.

- Belirli toksinlere veya zehirlere maruz kalma: Yüksek düzeyde dış hava kirliliğine maruz kalmanın, bazıları paranoyak düşünceleri içeren psikotik deneyimlerinin %60'ını oluşturduğu ortaya çıktı.

- Beyni etkileyebilecek enfeksiyonlar: İnsan immün yetmezlik virüsüne (HIV) sahip kişiler, bazen "HIV mani" olarak adlandırılan ve paranoya ve işitsel veya görsel halüsinasyonlar gibi psikotik semptomları içeren ikincil bir durum geliştirebilir.

- Uyku yoksunluğu: Uzun süre uykusuz kalmak bir dizi olumsuz etki yaratabilir. Uyku yoksunluğu araştırmalarının gözden geçirilmesi, katılımcıların ne kadar uzun süre uyanık kaldıklarını, sanrı ve paranoya semptomları yaşama olasılıklarının o kadar yüksek olduğunu buldu.

- Madde intoksikasyonu ve yoksunluğu: Psikoz belirtileri madde kullanımında sık görülür ve bu belirtilerin şiddetli kullanım ve bağımlılık durumlarında gelişmesi daha olasıdır.

PARANOYA BELİRTİLERİ VE ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Çevremizde gördüğümüz bazı zor insanlar vardır. Bu insanların başka özellikleri şunlardır.

1- Kuşkucudurlar : Yeterli bir temele dayanmaksızın başkaları tarafından sömürüleceği ve kullanılacağı veya zarar göreceği beklentisi içindedirler

2- Güvensizdirler : Yerli yersiz dostlarının veya iş arkadaşlarının kendilerine olan bağlılıklarını ve güvenirliklerini sorgularlar. Sürekli savunma duygusu içindedirler.

3- Alıngandırlar : Basit söz ve olaylardan aşağılandığı veya kendilerine kötülük yapıldığı şeklinde anlam çıkarırlar. “ Komşu kendisini rahatsız etmek için çöpü dışarıya erken koydu” diyerek kuşkulanırlar.

4- Kincidirler : Kin beslerler onur kırıcı davranışları veya görmemezlikten gelinmeyi unutmazlar, affetmezler.

5- Sırcıdırlar : Fazla sır saklarlar. Söylediklerinin kendisine karşı kullanılacağından yersiz yere korktukları için başkalarına sır vermezler.

6- Öfkelidirler : Önemsenmemeye veya görmezlikten gelinmesine öfke ve karşı saldırı ile tepki gösterirler.

7- Kıskançtırlar : Yerli yersiz eşinin cinsel sadakatini sorgularlar.

8- Affedemezler

9-  Birinin kendisini kötüleyeeceğini, incitebileceğini veya öldürebileceğini düşünür

10- Sürekli savunmada olurlar

11- Sürekli tartışmak isterler

12- İnsanların arkasından kötü konuştuklarını sanırlar

PARANOYA TÜRLERİ VE EVRELERİ NELERDİR?

Paranoid kişilik bozukluğu

Paranoid kişilik bozukluğu, en hafif tip olarak kabul edilir. Paranoyak kişilik bozukluğu olan çoğu insan, dünyaya olan güvensizliklerine rağmen iyi çalışır. Bu bozuklukla ilişkili tutum ve davranışların, belirgin hale geldiklerinde, genellikle kişinin yaşamının büyük bir bölümünde var olduğu keşfedilir.

Sanrısal (paranoyak) bozukluk

Sanrısal (paranoyak) bozukluk, başka herhangi bir akıl hastalığı belirtisi olmaksızın yanlış bir inanç baskınlığı ile karakterize edilir. Kişinin davranışı, sahip olduğu sanrılara bağlıdır. Örneğin, zulüm inancına sahip bir kişi, diğer insanların kendilerini gözetlediğine veya bir şekilde onlara zarar vermeyi planladığına inanır. Örneğin, kişi hiç tanımadığı bir film yıldızıyla ilişki içinde olduğuna inanır. Başka bir durumda, bir kişi, doktorların tekrar tekrar güvence vermesine rağmen, korkunç bir hastalığı olduğunu hayal edebilir.

Paranoid Bipolar bozukluk

Bipolar bozukluğunuz varsa, manik veya depresif bir dönem sırasında paranoid sanrılar yaşayabilirsiniz. Bipolar bozukluk tanısı almış olmanız kesinlikle paranoya yaşayacağınız anlamına gelmez. Ancak, sanrılı düşünce yaşarsanız ne yapacağınızın yanı sıra işaretleri bilmek de önemlidir.

Paranoid şizofreni

Paranoid şizofreni, en şiddetli tip olarak kabul edilir. Kişinin düşüncelerinin radyoda yayınlandığına inanmak gibi garip sanrılarla karakterizedir. Halüsinasyonlar, özellikle tuhaf olanlar da bu durumda yaygındır. Paranoid şizofrenisi olan bir kişi genellikle dünyayı kafa karıştırıcı bulur ve tedavi olmadan yetersiz çalışır.

Bulaşıcı Paranoya

Paranoid kişiler sürekli ip ucu peşindedirler. Olayları büyüteç altına alırlar. Sevdikleri insanı daha çok sıkıştırırlar. Çapraz soruşturmadan geçirirler. Eski defterleri açarlar.

Paranoid insanlar önce yanılırlar sonra yanıltırlar. Öyle kararlı ve inandırıcıdırlar ki karşı tarafı hipnotize etmiş gibidirler. Söylediklerine gönülden inanırlar, bunun içinde inandırırlar. Yanlış düşünce ve inanışlarını pek çok kimse paylaşabilir.

Paranoidler bir ülke yöneticisi ise silah sanayiine fazla önem verirler. Kitlesel iç düşman oluşturup yasalara saygılı insanları potansiyel tehlike olarak algılarlar.

PARANOYA TEŞHİSİ VE TESTİ

PARANOYA TEŞHİSİ

Paranoya aslında kendi başına bir teşhis değildir. Paranoyaya neden olan durumu teşhis etmek zor olabilir, çünkü abartılı bir güvensizlik duygusu bir dizi zihinsel bozuklukta yaygındır ve demansı olan bazı kişilerde de görülür.  Bunun yerine, genellikle doğası gereği fiziksel veya zihinsel olan başka bir altta yatan sağlık sorununun belirtisidir. Paranoyanın temel nedenine ulaşmak genellikle uzmanın tıbbi geçmiş bilgilerini toplamasıyla başlar. Ayrıca, bu semptoma neden olabilecek herhangi bir tıbbi durumu ekarte etmek için fizik muayene yapabilir ve laboratuvar testleri isteyebilirler.

Alzheimer hastalığı, bunama, Parkinson, epilepsi, felç ve beyin kanseri bilişsel işlevi etkileyebilir. Bunlardan herhangi birinin var olup olmadığını test etmek, bir uygulayıcının paranoyanın bunlardan birinin mi yoksa başka bir şeyin sonucu mu olduğunu belirlemesine yardımcı olabilir.

Altta yatan tıbbi bir neden tespit edilmezse, paranoyası olan biri bir psikiyatriste sevk edilebilir. Bir psikiyatrist, kişinin düşünceleri ve deneyimleri hakkında sorular soracaktır. Bireyin semptomlarını ve zihinsel durumunu daha iyi anlamalarına yardımcı olmak için psikolojik bir değerlendirme de yapabilirler.

Diğer bir zorluk, paranoyası olan bir kişinin zarar görme korkusuyla doktorlardan, hastanelerden ve diğer tıbbi ortamlardan uzak durmasıdır.

Teşhis şunları içerebilir:

- Tıbbi geçmiş
- Fiziksel inceleme
- Semptomların değerlendirilmesi
- Psikolojik testler
- Semptomlara neden olabilecek diğer psikiyatrik bozuklukları ekarte eden testler.

PARANOİD KİŞİLİKLER İÇİN TEST

- Neye öfkeleneceği belli olmaz

- Basit bir nedenle mahkemeye gitmekten söz eder

- Bağlılık, sadakat sorgulaması çok yapar

- Güvenin kazanılması kaygısı taşır

- Metafizik şeylere kolay inanır

- Belli sınıf insanlar abartılı cezalar önerir. “bunların hepsini......” diye söze başlar.

- Başkalarının sinirini bozacak ama doğru yorumlar yapar

- Kuşkucudur, kolay inanmaz

- Çok az yakın arkadaşı vardır

- Olayları iyi-kötü savaşı olarak yorumlar

- Basit şeyden olay çıkarır

- Kendisine kötü davranılırsa unutmaz

- Eleştiriyi kaldırmaz

- Ufak hatadan bir insanı siler atar

- Sevdiği kişiyi ne pahasına olursa olsun korur

- Fanatik spor taraftarı olur

- Olaylar arasında türlü bağlantılar görür

- Basit hata ve unutmayı sadakatsizlik olarak algılar

- Mizah duyguları gelişmiştir fakat kendilerine gülmeyi bilmezler

- Affetmeyi bilmezler, öç almayı hak gibi görürler

- Hep savunma duygusu taşırlar

- Silah ve güvenlik işlerine meraklıdırlar

PARANOYA KİŞİLİK BOZUKLUĞU TEDAVİSİ NASIL OLUR?

Paranoya tedavisi, semptomların şiddetine ve altta yatan nedene bağlıdır. Sağlık hizmeti sağlayıcınız veya ruh sağlığı sağlayıcınız ilaç, psikoterapi veya en sık olarak ikisinin bir kombinasyonunu önerebilir.

Psikoterapi

Paranoid kişilik bozukluğu tedavisi büyük ölçüde psikoterapiye odaklanır. Bir terapist, sevdiklerinizin empati ve güven oluşturma, iletişim ve ilişkileri geliştirme ve Paranoid kişilik bozukluğu semptomlarıyla daha iyi başa çıkma becerileri geliştirmesine yardımcı olabilir. Başkalarının mevcudiyeti paranoyak düşünceleri ve endişeli davranışları körükleyebileceğinden, sevdiklerinizin grup terapisinden ziyade bireysel terapiden yararlanma olasılığı daha yüksektir.

Psikoterapi, paranoyası olan kişilerin daha iyi başa çıkma ve iletişim becerileri geliştirmelerine yardımcı olabilir. Bazen kişinin inançlarının yönlerini "gerçekliği test etmesine" de yardımcı olabilir. Terapi yoluyla, paranoya yaşayan insanlar potansiyel olarak başkalarına daha fazla güven geliştirmeyi öğrenebilir, duygularını daha uyumlu yollarla yönetmenin ve ifade etmenin yollarını bulabilir ve benlik saygısını ve güvenini geliştirebilir.

Bilişsel-davranışçı terapi (CBT)

Paranoid kişilik bozukluğu olan birinin yıkıcı inançlarını ve düşünce kalıplarını tanımasına yardımcı olabilir. Bu inançların davranışlarını nasıl etkilediğini değiştirerek, paranoyayı azaltmaya ve sevdiklerinizin başkalarıyla ne kadar iyi etkileşime girdiğini iyileştirmeye yardımcı olabilir.   

İlaç tedavisi

Özellikle şizofreni veya bipolar bozukluk gibi altta yatan bir psikiyatrik durumunuz varsa, antipsikotik ilaçlar reçete edilebilir. Belirtilerinizi tedavi etmek için kullanılabilecek diğer ilaçlar arasında antidepresanlar, duygudurum düzenleyiciler ve anksiyete önleyici ilaçlar bulunur.18

PARANOYAK KİŞİLER NASIL HİSSEDER?

- Paranoyak kişiler, “Öküzün altında buzağı arayan” olarak bilinen bu kişiler zor insanlardır. Yakınlarına hayatı dar ederler. Akla hayale gelmeyecek bağlantılar kurarlar.

- Algı yetenekleri çok gelişmiştir. Her türlü belirsizliği ayıklamaya çalışırlar ve yakınlarını bunaltırlar. Her olayı neden, niçin düzleminde sorgularlar. Hesap sormayı çok severler.

- O kadar kuşkucudurlar ki insanlar ona gerçekleri söylemekten çekinirler. En sevdiği insanları bile kaçırtırlar.

- Her olayı suç ortaklığı dost-düşman düzlemi içinde değerlendirirler. İnsanları benim dostum veya düşmanım diye sınıflandırırlar.

PARANOİD KİŞİLİKLER İSTİHBARATÇI OLURLAR

- Paranoid kişilerin başkalarının görmediklerini gördüklerinden kuşku yoktur. Onlara göre hiçbir olay rastlantısal ve nedensiz değildir. Komple teorilerini çok üretilirler. Tehdit altında duygusu ile yaşarlar.

- Paranoid kişiler mini minnacık bağlantıları görmekte çok başarılıdırlar. Dil sürçmeleri, kısa bocalamalar, küçük yalanlar onlar için büyük delil gibidir. Saflık, dürüstlük ve güveni tehdit olarak değerlendirirler. Güvenlik görevlisi iseler abartılı raporlar yazarlar. Yöneticilerini yanlış yönlendirirler.

ŞEREF VE SADAKAT DÜŞKÜNLÜĞÜ

- Her şeyi az miktarda siyah-beyaz gibi, dost-düşman gibi kategorize ederler. Herhangi bir organizasyon oluşturdukları zaman inanç ve sadakate dayalı gerçeklik oluştururlar.

- Mezhep, aile, iş, politik parti, dini hareket veya askeri görev gibi alanlarda şeref ve sadakat gibi kavramları somutlaştırmaya çalışırlar ve çok vurgularlar.

- İcraatlarında küçük bir onay, övgü yüreklerini hoplatır, sevindirir. Yahut küçük bir ret göstergesi onlarda öfke nöbeti yapabilir.

- Paranoid insanlara inanmanız çok önemlidir. İnsanlar onlara uyduğu sürece mutlu, sevgi dolu ve vericidirler. Kendilerine uyulmaması onları incitir.

- Paranoid insanların göremediği şey, kendilerini ölesiye korkutan belirsizliği kendilerinin meydana getirdiğidir. O kadar kuşkucudurlar ve yanlış anlamaya açıktırlar ki insanlar onlara gerçekleri söylemekten çekinirler.

- Açık ve dürüst konuşan insanları samimiyet testinden geçirirler. İçlerinde ki en olumsuzu ortaya çıkartmak için öfkelendirirler. Eğer kendilerine düşman olmadığına kanaat getirirlerse iş birliğine girerler.

PARANOYA SORUNU OLAN KİŞİLERE ÖNERİLER VE UYARILAR

İki şeyi öğrenen kişi paranoidlikten kurtulur. Birincisi belirsizliğe tahammül etmeyi, ikincisi güvensizlik olarak algıladığı şeyi affetmeyi.

HANGİ DAVRANIŞLAR PARANOYAYI ARTIRIR?

Paranoid kişinin beraber yaşadığı kişi ve grupların tutumları çok önemlidir.

1. “Dişe diş” mantığı ile silaha başvurulursa ve onun silahı da suçlayıcı, yargılayıcı yaklaşımlar ile tutum geliştirilirse kavga başlar. Senin düşman olduğuna kesin inanır. Kuvvet elinde iken seni yok etmek için her şeyi yapar. Onunla yaşayan onun yöntemleri ile ona hücum ederse onun kadar başarılı olamaz. Yöntem yumuşak, kararlı, açık olmalı. Kelimeler ve ses tonu bile çok dikkatli seçilmelidir.

2. Korkak, en temel doğrulardan vazgeçen, tavizkar tutum paranoyayı artırıcı etki yapar. “ Kuşkulanmakta haklıyım, bu adam ard niyetli, takiyye yapıyor, ona güvenemem, ne pahasına olursa olsun kendimi savunmalıyım” der.

3. Kararlı ve tutarlı bir şekilde dost olduğunu, senden ona zarar gelmeyeceğini açık, net gerekirse ses tonunu yükselterek ifade etmek gerekir. Doğruluğuna inanmış insanın cesareti paranoid ruh halindeki insan için güven vericidir.

4. Paranoid insanların korkutucu görüntüsüne bakmayınız. Temiz kalpli, iyi niyetli insanlardır. Onları anlamaya çalışın ve doğru yöntem uygulayın.

TARTIŞMA FAYDALIDIR

Karşı tarafın ne düşündüğünü çok merak ederler. Hile hurda sezdiklerinde öyle saldırırlar ki ne olduğunu anlayamazsınız.

Saldırılarda hep sadakati sınamaya çalışırlar. Siz açık net cevaplar verirseniz tartışma biter. Kaçamak geçiştirici cevaplar alırlarsa test etmeye devam ederler. Böyle durumlarda bütün gece sürecek tartışmaya hazır olun .

İhanet edenler listesine dahil olmak istemiyorsanız eğer kararlı, sabırlı davranarak ikna yöntemleri ile doğrularınızda ısrar etmeniz gerekir. En küçük yalanınız, gizli kapaklı işiniz sizi hain ve düşman sınıfına sokabilir.

Abartmaya yatkın oldukları için çok tartışırlar. Bir şeyin nedeninin bilinmemesi komplo teorisi anlamına gelir. Her şey basit ve açık olmalıdır.

Böyle kişilerle yaşıyorsanız ve yaşamak zorundaysanız günün her saati yeniden güven kazanmanız gerekecektir. Bu kişilerde güven hep başkalarının davranışlarında aranır. Aslında güvensizlik kendi kafaları içindedir.

Zor affederler. Öç aldıkça acılarının dineceğini zannederler. Aslında intikam davranışları acılarını daha da arttıracaktır. Kendilerini seven insanları ve dostlarını kendilerinden uzaklaştıracaklardır. Paranoid benlik hep huzursuzdur, acı çeker, sürekli kendisini tehdit altında hisseder. Kendileri gibi yaşamayan insanları düşman görmek sağlıklı bir ruh hali değildir. Böyle insanların mutlu görünümleri pek yoktur. Mutlu görünenlerde sahtedirler. Güç ellerinden gittiğinde kendilerini çok kötü hissederler.

İNTERNET’TE Kİ PARANOİDLER

Borsada ki iniş çıkışlar veya bu gün medeniyet harikası dediğimiz şeyler bir zamanlar bir paranoid in çılgın bir düşüncesiydi. Sıra dışı, aykırı, abartılı ve farklı düşünme yetenekleri bugün İnternet de jet hızıyla yolculuk ediyor.

- Sağlık safsataları,dedikodular,yatırım planları, komplo teorileri, savaş planları, gazetelerdeki köşe yazıları paranoid kişilerin senaryoları olabilir.

- İnternet de parlak fikir yığını arasında yolunuzu bulmanız hiçde kolay değildir. Bir fikrin kulağa hoş gelmesi doğru olduğu anlamına gelmez. Sınanmaya uygun olan fikirleri mutlaka test etmelisiniz.

- İnternet de ki bilgi kirliliği “yaratıcı düşünce” merakı ile ilgilidir. İnsani yaratıcılık olayı olaylara farklı bakmak anlamına gelir. İşte paranoid kişiler bunu iyi yaparlar.

- İnternet de ki fikir kirliliğinden zarar görmemek için iyi anlamadığınız fikre inanmamalısınız ve para yatırmamalısınız.

- Kanseri iyileştiren gizli ilaçlar, astroloji nin gücü, geleceği bilmenin yolları, büyülü zayıflama yolları psişik olaylar gibi çarpıcı İnternet fikirleri genelde kendilerine inanmış böyle etkileyici paranoidlerin safsatalarıdır dikkat etmelisiniz.

- Paranoidler gizli gerçeklere çok meraklıdırlar ve inanırlar. Sahte peygamberler onlar arasından çıkar. Böylelerine hayır demeyi bilmek gerekir.

- Paranoid öngörüşlüler insanların hayal dünyalarına çok iyi hitap ederler. Mucize tedaviler bir paranoid insanın eseri olabilir.

- Paranoid bir insanın faydalı fikri olabilir. İnsanı uyarırlar yanlışlardan korurlar. Paranoid ekonomist para biriktirmenizi söyleyebilir, paranoid hekim kötü alışkanlıkların kötü sonuçları ile sizin canınızı - sıkar. Paranoid çevreci gezegeni korumak için geç kalındığına sizi inandırabilir.

- Paranoid fikirlere inanılırsa yaşamda köklü değişiklikler yapmak gerekebilir. Bu nedenle işe yarayıp yaramadığı iyice araştırılmalıdır.

KISKANÇ CANAVARLAR

En yaygın paranoid fikir kıskaçlıktır. Aile yaşamını tehdit eder. Bazı durumlarda ilaç kullanmayı gerektirecek kıskançlık paranoyası durumuna dönüşür. Artık bu kişilerde beyinlerinde kıskançlığı yöneten hücrelerin kimyası bozulmuştur.

Sadakat kıskanç tiplerin her şeyidir. Hep sadakati sorgularlar. Bu konudaki ufak bir belirsizlik ve şüphe dünyalarını alt üst eder. Masum sorularla kurbanı bunaltır. Birisiyle görüşmesinden eşi endişe duyarsa kıskanç kişi bundan hoşlanır.

- Kıskanç tip kurbanını korur, okşar, iyilikler yapar. Tek beklediği sadakat ve kendisini eşine adamasıdır. Bunu defalarca ispatlamak zorundadır.

- Hiçbir normal insan paranoid tiplerin bekledikleri zihinsel saflıkta olamaz.

- Kıskanç eşlerle beraber yaşamak zorunda olanlar kıskanç sorulara cevap verip olayı pekiştirmek yerine şunu söylemelidirler.

- “Benim cinsel sadakatimi sorgulaman ürkütücü ve son derece incitici. Ben başka kişilerle beraber olan tiplerden değilim. Bundan emin ol, kontrol etmene gerek yok. Buna izin vermem. Ya benim sadık olduğuma güven yahut bu ilişki hemen bitsin.”

- Kesinlikle evliliğinizi sınava sokmayın.

POLİTİKADA PARANOİD HAL

Bir devlet düşününüz, onu yöneten bazıları paranoid düşünme yapısında yanlış bilgilenme ile dost ve düşmanını kolayca karıştırabilir. Alınganlık içerisindeki yönetici komşularında olan olayları zarar vereceği kuruntusu ile algılar. Kendisine sunulan istihbarat raporlarını sorgulamak ihtiyacı hissetmezler. Sorunların sosyolojik analizini yapmaz. Bazılarının yaptığı yanlış hareketi genelleme yaparak benzer kişilere de yansıtır. “At izi ile it izi”ni karıştırır. Muhakeme kusuru olduğu için yanlış sonuç çıkarır. Bir berberin hatasıyla bütün berberleri suçlar, hırsızlık yaptı diye bütün berberlere kelepçe takmak gibi tepki gösterir. Bölücülük yapan veya din devleti peşinde koşan örgüt nedeniyle aynı kültürel kimlikteki veya inanç yapısındaki herkesi potansiyel tehlike olarak düşman kategorisine koyar. Akıllı politikacının yapacağı şey ise düşmanını çoğaltmadan amacına yürümektir. Bu kişiler bunu yapamazlar.işte Demokrasi bunun için gelişmiştir. Toplumsal felakete yol açacak kişilerin yanlış kararlarının eleştirilmesi ve durdurulması gerekiyordu. Demokrasinin muhalefet zorunluluğu bunda önemlidir. Çünkü böyle kişiler ikna ve açıklık yoluyla doğruyu görebilirler.

PARANOİD KİŞİNİN ELİNDE SİLAH VARSA!

Paranoid ruh halindeki bir insan güç ve otorite sahibi ise onun gibi düşünmeyenler ve yapmalıdır?

1. Bu insanın psikolojisi iyi bilinmelidir.

2. Bu kişilerin kendilerini tehdit altında hissettiği unutulmamalıdır.

3. Kendi savaşınızı kendiniz belirlemelisiniz. Bu kişi baskı, tehdit, sindirme ile kolay sonuç peşindedir. Onun savaş kurallarına göre savaşınızı seçmelisiniz. Öfkelenmemek, açık olmak, dürüst olmak, ikna ve inandırma yöntemi uygulamak gibi. Tabi fikrinize güveniyorsanız.

4. Korku kuruntularının esiri durumunda oldukları için abartılı tepkiler verebilirler. Karıncaya tüfekle ateş etmek onlar için doğal bir durumdur.

5. Korkular yanlış bilgiden kaynaklandığı için açıklık, diyalog ve uzlaşmacı yaklaşım ile iki tarafın kazanacağı ilişki oluşur.

6. Böyle kişilere şaka bile olsa yalan söylememek gerekir. “Gizli gündemi var, bir şeyleri saklıyor” izlenimi verecek davranışlardan kaçınılmalıdır.

7. Bu kişiler aslında korku içerisindedirler. Silahlarını kendilerini güven içerisinde hissederlerse kullanmazlar.

8. Güvendikleri kişilerin hakemliği çok önemlidir. Aslında kavga istememektedirler.

PARANOİDLERE KARŞI DÖRT ŞEYİ UNUTMAYIN

1- Açık olun. Hiçbir şeyi gizlemeyin. Eninde sonunda nasılsa keşfedecektir.

2- Doğal olun. Kendinizi kanıtlama, sadakatinizi ispat etme çabasına girmeyin. Bir defa yaparsanız bir daha kurtulamazsınız.

3- Dürüst olun. Şaka bile olsa yalan söylemeyin. Nasıl olsa yakalanacaktır. Böyle kişilerin sadakat sınavlarından kurtulmak için nereye adım attığınızın f arkında olmalısınız.

4- Öfkelenmeyin. Paranoid kişi bir fikre çok öfkelenirse o fikre ihtiyacınız var demektir. Öfkeye dikkat.

Prof. Dr. Nevzat Tarhan / 2002 Psikolojik Savaş Kitabı

Paylaş:



Bu yazıya 0 yorum yapıldı.

Cevap yazdığın kullanıcı:

İlginizi Çekebilcek Diğer Yazılar
  • Hayvana şiddet, anti-sosyal kişilik bozukluğunun habercisi…
  • Kadına yönelik şiddetin sadece maruz kalan kadınları değil, aileleri ve tüm toplumu etkilediğini belirten Uzman Klinik Psikolog Solin Çekin, şiddetin
  • Gelecekle ilgili bilgiye ulaşma isteği, takıntıya dönüşebilir.
  • Korku anında ‘Dur, Düşün, Eyleme Geç’ kuralı uygulanmalı. Krize önlem almak beceriye dönüşmeli.
  • Borsada yatırım yapan pek çok kişinin kararları, aldıkları olumlu ya da olumsuz haberler ve edindikleri bilgiler karşısında şekillenebiliyor.
  • Tükenmişlik sendromu ve değersizlik hissi, sessiz istifaya yol açabiliyor.
  • Randevu Al