Alzheimer kendini nasıl belli eder?

Alzheimer hastalığı ipucu verir mi, kendini belli eder mi, nasıl anlaşılır, teşhisi nasıl konur, neler yapılır?

Alzheimer kendini nasıl belli eder?
Paylaş:

Alzheimer hastalığı ipucu verir mi, kendini belli eder mi, nasıl anlaşılır, teşhisi nasıl konur, neler yapılır?

Memory Center Nöropsikiyatri Merkezi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ anlatıyor: 65 yaşında, Erkek " Hoşgeldiniz!" " Hoşbulduk!" " Yakınmanızı öğrenebilirmiyim efendim ?" "  Son zamanlarda etrafın dikkatini çeken bazı unutkanlıklarım başladı!" " Ne gibi?" " Son 3 ay içinde bir kez arabamı sürekli parkettiğim parkı bulamadım, iki kez parkın içinde arabamı aradım, hatta birinde arabam çalındı diye güvenliğe başvurdum. Eşim evin içinde bazı eşyalarımı aradığımı söylüyor!” " Başka bir hastalığınız ve kullandığınız ilaçlar var mı?" "Hayır!" "Peki ailenizde, kendi yakınlarınız içinde benzeri şeyleri yaşamış ya da yaşayan birisi var mı?" " Evet, Babama bunama teşhisi konmuştu, ağabeyim 70 yaşında babama benzer belirtiler gösteriyor!" " İşiniz?" " Mali müşavirim!" " İşinizle ilgili bir karışıklık yaşıyormusunuz?" " Bunlarla alakalı mı bilmem bir kez bir şirketin hesaplarında önemli bir karışıklık yaşadım, tekrar etmedi gerçi!" 85 yaşında, Bayan " Efendim hoşgeldiniz!" " Teşekkür ederim" " Geçmiş olsun,bir şikayetiniz var mı?" " Hiç yok! Şuramda (gözünün altındaki beni gösteriyor) bir şey var, bu alınır mı? " " Alınabilir efendim!" " Alınmaz diyorlar doktorlar, tehlikeli diyorlar" " Bence alınabilir efendim, Onun dışında bir rahatsızlığınız var mı?” " Yok!" " Peki bana niye geldiniz ?” " Kontrola!" "Neyin kontroluna?" " Hastalığımızın!" " Ne hastalığı?" " (duruyor,düşünüyor…….şimdilik bir şey yok!..... unutkanlıktan!" " Unutkanlık nedeniyle geldiniz demek ki!" " Ama herkes unutuyor doktor!" " Peki bu unutkanlığınız konusunda ne düşünüyorsunuz?" " Yaşlılık……yaş 85 ya!...Herkes unutur bu yaşta" 73 yaşında, Erkek " Geçmiş olsun!" " Teşekkürler…..Bende bir şey yok canım!" " Ne amaçla geldiniz?" " Onun için geldik (eşini gösteriyor) O hasta! " Sizde bir şey yok yani!" " Hayır! Kolum bacağım sağlam, bir yerim ağrımıyor!" Eşiyle Görüşme ; " Eşinizle ilgili neler olduğunu anlatabilirmisiniz?" " Yaklaşık 5 yıldır unutkanlığı ve davranış değişiklikleri var" " Nasıl başlamıştı?" " Önce sık sık alışverişte neler alacağını unutmaya başladı. Sonra bir gün yine alışverişe gitti ve geri gelmedi. Saatler sonra telefon ettiler gittik aldık! Daha sonra bana yönelik kıskançlıkları başladı. Sık sık benim kendisini aldattığımı söylemeye başladı. Unutkanlıkları arttı bu arada!" 77 yaşında, Bayan Kızıyla Görüşme " Hoşgeldiniz" " Annemle ilgili konuşmak istiyorum!" " Buyurun!" " Annem son zamanlarda garip davranışlar göstermeye başladı!” " Ne gibi?" " Geçen gün yastığının altında bir torbanın içinde bir dilim ekmek ve peynir buldum!” " Sordunuz mu?" " Evet, başkası koymuştur!" dedi. "Başka bir şey var mı?" " Evet, Son zamanlarda sofrada yemek yerken kendi pişirdiği yemeği tanımıyor,"bunu kim pişirdi?" diyor! " Evet!" " Eskiden düzenli olarak banyo yapar,hijyenine çok dikkat ederdi!.Son zamanlarda biz söylediğimizde “daha yeni banyo yaptım” diyor!" Kokuyor, hiç önemsemiyor!" " Unutkanlıkları var mı?" " Eskileri çok iyi hatırlıyor!" Yukarıda, yapılan tetkik ve testlerden sonra Alzheimer hastalığı tanısı almış olan 4 hastayla ilgili olarak yapılan görüşmelerden örnekler yer alıyor! Kısa gibi görünseler bile bir uzmanın gözünde bu ifadeler Alzheimer hastalığından şüphelenmek için önemli ipuçları içeriyor!  Ama bunlardan da önce, biri dışında bu hastalar kendi başlarına, kendi iradeleriyle gelmiş olan hastalar değil! Üçü yakınlarıyla birlikte gelmişler ve yakınlarıyla yapılan ön görüşmelerde her ikisinde de yavaşça ilerleyen unutkanlık ve davranış değişiklikleri olduğu belirtiliyor! Biri kendi başvurmuş! Kendi başına başvuran hasta tekrarlayıcı unutkanlıklardan söz ediyor! Bunun dışında davranışlarında ve gündelik yaşam işlevlerinde bir bozukluk yok ! Diğer hastaların kendi yakınmalarının farkında olmayışının ya da daha çok kendilerini görüntü ve fiziksel olarak rahatsız eden şeyler üzerine yönelmiş olmaları, büyük bir olasılıkla kendileriyle ilgili yakın zaman içinde oluşmuş problemleri beyinle- rinin kaydetmesindeki kusura bağlı olabilir. Yani yakın dönem bellek ve kaydetme zorluğu olabilir! Yakınlarının kendileri hakkında söylediklerini birlikte değerlendirdiğimizde hastalıkla ilgili kuşkularımız artıyor ! İkinci hastanın yakını, annesinin son zamanlarda bakım ve hijyenine özeninin azaldığını, yakın aile mensuplarının kimliklerini karıştırdığını ve yastığının altına yiyecek ve para sakladığını belirtiyor! Üçüncü hastanın yakınıysa, eşinin son zamanlarda çok unutkan olduğunu, eskileri çok iyi hatırladığı halde yakın dönemde yaşananları hatırlayamadığını, alışveriş sırasında alacağını unuttuğunu ve para değerlerini karıştırdığını ve kendisini geçmişte hiç olmadığı şekilde kıskandığını söylüyor! Dördüncü hastanın kızı, annesinin farkında olmadığı davranış problemlerinden ve gündelik bakım işlerinin aksamasından söz ediyor! Hastalarla ilgili buraya kadar belirtilenler üç grupta toplanabilir. Bunlar, 1. Yakın dönem unutkanlığının belirgin olduğu kayıt zorluğu, 2. Gündelik yaşam alışkanlıklarında bozukluk, 3. Davranışlarda değişme’ dir. Bir kişide Alzheimer hastalığından şüphelenilmesi için kendisinde yukarıdaki yakınmaların hepsinin olması gerekmez. Bu gruplarından hepsine ait belirti taşıyan insanlarda büyük bir olasılıkla ilerlemiş hastalık söz konusudur. Buna karşın, birinci hasta örneğinden kişilerde daha önce olmayan ve giderek dikkati çeken tekrarlayıcı unutkanlıklar eğer başka bir nedenle açıklanamıyorsa Alzheimer başlangıcı söz konusu olabilir. Hastalığın başlangıç evresi hasta yakınları ve hekimler için son derece kafa karıştırıcıdır. Hasta yakınlarının yaşadığı en önemli problem hastalarının davranışını yaşıyla ve kişilik yapılarıyla açıklama eğilimidir. Yıllar içinde hasta yakınları arasında bilgi düzeyinin artmasına paralel olarak bu eğilimin azaldığı başvuru sayısından anlaşılmaktadır. Hekimlerle yaşanan problemler ise yine hasta yakınlarının kararlarını zorlaştıran etkenlerdendir. Bu problemler iki grupta yer alır. Bunlardan birincisi, hastanın davranış problemlerinden ötürü konuyla ilgili nörolog bir uzman yerine bir psikiyatriste götürülmesidir. Bu davranış her zaman yanlış sonuç vermese de genellikle yaşanan, hekimin hastayı beyin değil davranış hastası olarak görmesi ve sadece davranış bozukluklarına yönelik ilaçlar vermesidir. Bunun sonucu olarak da hastalık ilerlemekte ve belki de yıllar sonra ilgili uzmana gelebilmektedir. İkinci hekim problemi, hasta yakınlarının hastalarını beyinle ilgili bir uzmana götürmeye karar vermelerden sonra tavsiyeyle,kendi seçimleriyle ya da zorunluluktan dolayı konuyla ilgili olmayan bir uzmana götürmeleridir. Nörolojik hastalıklar arasında hekimin erken hastalık belirtilerini anlamaması tabii ki sadece hekimin ilgisiyle sınırlı değildir. Alzheimer hastalığı ne zaman başladığı belli olmayan ve hiçbir evresinde fiziki bulgular veren bir hastalık değildir. Örneğin epilepsi (sara), Parkinson hastalığı ve beyin damar hastalıkları bu bakımdan Alzheimer hastalığından çok farklıdır. Hekimin erken Alzheimer hastalığını görür görmez tanıyabilmesi için başlangıç süreçlerini çok iyi bilmesi ve benzeri çok sayıda hastaları görmüş olması gereklidir.