Excel tablosu krizi

Bilişim çağında matematiksel yanlışlar felakete yol açar. Excel Tablosu krizi yaşanıyor.

Excel tablosu krizi

Bilişim çağında matematiksel yanlışlar felakete yol açar. Excel Tablosu krizi yaşanıyor.

excelNASA'nın Mars Orbiter aracı, mühendisler hesapları metrik sisteme çevirmeyi unuttuğu için çakıldı. JP Morgan Chase'nin "Londra Balinası", kısmen modeli tasarlayanların ortalama yerine toplama bölmeleri yüzünden zarar etti. Peki, Batı ekonomileri Excel kodlama hatası yüzünden mi battı? Şimdiye kadar olan şu: 2010 başında Harvard Üniversitesi'nden iki ekonomist, Carmen Reinhart ve Kenneth Rogoff, "Borç Döneminde Büyüme" adlı bir makale yayınladı. Makalede, bir ülke borçları için belli kritik bir eşik olduğu belirtiliyordu. Borcun gayrisafi yurtiçi hâsılanın yüzde 90'ını geçmesi durumunda ekonomik büyümenin ciddi bir şekilde azalacağını iddia ettiler. Reinhart ve Rogoff'un daha önce yayınladıkları mali kriz tarihi konusundaki kitaplar yüzünden inandırıcılıkları vardı. Ayrıca zamanlamaları da mükemmeldi. Makale, Yunanistan krize girdikten hemen sonra yayınlandı ve iddiaları, teşvik yerine tasarruf yapılmasını savunan birçok yetkilinin işine de geldi. Makale parladı ve son yılların en etkili ekonomik analizi olmayı sürdürüyor. Mali sıkılığı savunanlar bir anda Reinhart-Rogoff putlaştırdı. Kritik eşik iddiaları, tartışmalı bir hipotez olmaktan çıkıp sorgulanamaz bir gerçek olarak kabul edilmeye başlandı. Örneğin, Washington Post'ta bu yılın başlarında çıkan bir editoryal yazı, ülkenin "ekonomistler tarafından sürdürülebilir büyümeyi tehlikeye atacak yüzde 90 eşiğine fazlasıyla yakın" olduğunu belirtip mali açık konusunda herhangi bir gevşemeye karşı uyardı. Kullanılan kelimelere dikkat edin; "Bazı ekonomistler" değil "ekonomistler". "En az onlar kadar saygın diğer ekonomistlerin eleştirdiği bazı ekonomistler" hiç değil. Aslında Reinhart-Rogoff, en baştan beri ciddi eleştirilere maruz kalıyordu ve tartışmalar geçen zaman içinde d aha d a alevlendi. Makale yayınlanır yayınlanmaz, birçok ekonomist borç ve ekonomik performans arasındaki negatif ilişkinin fazla borcun düşük büyümeye yol açacağı anlamına gelmeyebileceğini söyledi. Verilerden tam tersi sonuç da çıkarılabilirdi. Zayıf büyüme borcun büyümesine yol açıyor olabilirdi. Aslında bu, 1990'ların başında büyümesi durunca borcu tavan yapan Japonya'nın başına gelendi. Zaman içinde bir başka sorun daha belirdi. Diğer araştırmacı lar, Reinhart- Rogoff'un ulaştığı sonuçlara ulaşamıyordu. Büyük borçlanma ile yavaş büyüme arasında bir ilişki bulsalar da, kritik eşiğe benzer bir sınır karşılarına çıkmıyordu. En sonunda Reinhart ve Rogoff, Massachusetts Üniversitesi'nden araştırmacıların ilk kullandıkları veri tablosuna bakmasına izin verdi ve gizem çözüldü. Öncelikle, iki ekonomist bazı verileri göz ardı etmişti. İkinci olarak, sıra dışı ve son derece uygunsuz istatistikî süreçler kullanmışlardı. Son olarak da Excel'de kodlama hatası yapmışlardı. Hatalar ve uygunsuz süreçleri düzeltince, diğer araştırmacıların vardığı sonuca ulaşıyorsunuz. Borcun artmasıyla ekonominin yavaşlaması arasında bir ilişki olsa da, neyin neyi tetiklediği bi l inmiyor. Ayrıca yüzde 90'lık "eşik"e hiçbir yerde rastlanmadı. Reinhart ve Rogoff, kodlama hatası yaptıklarını kabul etti ancak ulaştıkları diğer sonuçları savundu. Hiçbir zaman borcun büyümeyi yavaşlattığını iddia etmediklerini söylediler. Bu biraz kurnazca bir savunma. Açıkça söylememelerine rağmen sürekli o iddiayı ima ettiler. Ancak önemli olan ne demek istedikleri değil, makalenin nasıl anlaşıldığıydı. Tasarruf yanlıları, yüksek işsizliğe rağmen devlet harcamalarında kesintiyi desteklemek için iddia edilen yüzde 90 eşiğini bir gerçek olarak sundu. Reinhart-Rogoff fiyaskosu, genel tasarruf çılgınlığı kapsamında tartılmalı. Batı dünyasında politikacılar ve yorumcuların işsizlere sırtlarını dönme ve ekonomik krizi sosyal programları azaltmak için bir bahane olarak kullanma isteği belirgin. Olayın gösterdiği en temel şey ise, tasarruf politikalarının aslında yanlışlar üzerine inşa edildiği. Peki, Reinhart-Rogoff'un düşüşü bir şey değiştirecek mi? Öyle düşünmek isterim. Ancak tasarruf yanlılarının yeni bir tartışılır ekonomik analiz bulup onu putlaştıracağını tahmin ediyorum. Bu şekilde kriz devam edecek. THE NEW YORK TIMES