Bir sosyopati ele veren 10 işaret

Harvard psikolog Dr. Martha Stout, Yanı Başınızdaki Sosyopat isimli kitabında bir sosyopatİ ele veren 10 işareti açıkladı. Sosyopat insanlar başkalarının duygularını anlayamaz. Genellikle kuralları çiğnerler veya sebep oldukları zarardan dolayı suçluluk duymadan fevri kararlar verirler...

Bir sosyopati ele veren 10 işaret

SOSYOPATİ NEDİR?

Sosyopat Kişilikler, İnsanları etkileme ve kandırma konusunda kimse sosyopatın eline su dökemez; kolay kolay kimsenin inanmayacağı yalanları, allayıp pullayarak yutturmakta çok beceriklidirler. Sosyopatların etki alanlarına girmemek, oyununa gelmemek, kısaca zarar vermelerine fırsat vermemek için bu kişileri anında teşhis etmek yaşamsal önem taşır. Harvard Üniversitesi’nden psikolog Dr. Martha Stout, The Sociopath Nex Door (Yanı Başınızdaki Sosyopat) isimli kitabında dünya popülasyonunun % 4’ünün sosyopat olarak tanımlanabileceğini belirterek, bunlardan uzak durmanın önemine dikkat çekiyor.

Psikopat ve sosyopat birbirinden farklı kişilikler mi? Sosyopati, psikopati ve antisosyal kişilik bozukluğu aslında aynı terim. Psikopati biraz daha ağır, daha suça yakın bir durum. Ama genel olarak toplumsal normları hiçe sayan, vicdani sorumluluk yaşamayan, kuralları sürekli ihlal eden, insanların canını yakan ve bundan dolayı hiçbir pişmanlık duymayan insanların karakter özelliklerine verilen ad. Bu tür kişilik, kendini banka hortumlamak gibi rafine biçimlerde de, insanlara eziyet ederek de gösterebilir. Günümüzde ailenin temellerinin sarsılmasıyla, antisosyalite biraz daha ön plana çıkıyor. Antisosyallik kuralların olmadığı, toplumsal değerlerin hızla altüst olduğu toplumlarda çok daha hızlı gelişiyor. Özellikle değişim halindeki toplumlarda, dünün değerlerinin bugün geçerli olmadığı toplumlarda, hızlı şekilde yerleşiyor.

Sosyopat, antisosyal kişilik bozukluğu (ASPD) olan birini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Sosyopat insanlar başkalarının duygularını anlayamaz. Genellikle kuralları çiğnerler veya sebep oldukları zarardan dolayı suçluluk duymadan fevri kararlar verirler.

İnsanlar genellikle sosyopat ve psikopat terimlerini karıştırır ve bunları birbirinin yerine kullanır. Klinik anlamda farklı değiller. Her iki terim de antisosyal kişilik bozukluğu (ASPD) olan kişilere atıfta bulunur. Sosyopati olanlar başkalarının haklarına veya duygularına saygı duymazlar, empatiden yoksundur ve yanlışlar için pişmanlık duyarlar ve kişisel kazanç için başkalarını sömürme ve manipüle etme ihtiyacına sahiptirler.

Doğa ve yetiştirme Sosyopati'de rol oynar. Bozukluğun arkasındaki nedenler tam olarak anlaşılamamıştır. Şu anki inanış, psikopatinin genellikle beynin tam gelişmeyen kısımları gibi genetik faktörlerden geldiği, sosyopatinin ise çocuklukta istismar veya travma nedeniyle kişilik gelişimindeki bir kesintiden kaynaklandığı yönündedir. İnsanlar genellikle antisosyal kişilik bozukluğu olanların her zaman suçlu olduğunu ve kolayca fark edildiğini düşünür, ancak birçoğu bu bozukluğun farkında değildir ve hiçbir zaman teşhis edilemeyebilir.

Sosyopatlar, psikopatlardan daha az tutarlı davranışlara sahiptir. Psikopatlar daha kontrollü ve çekicidir. Manipülasyonları daha bağımsız ve ileriyi planlıyorlar. Sosyopatlar kaygı yaşarlar ve öfkeyi kontrol etmeyi çok daha zor bulurlar. Düşünmeden hareket edebilirler ve sonuç olarak uyum sağlamakta zorlanabilirler. Sözleri ile hayatları arasındaki tutarsızlıkları görmek daha kolay olabilir.

İnsanların birçok kişilik özelliğine sahip olduğunu anlamak önemlidir. Birisi bencillik sergileyebilir veya agresif davranabilir, ancak bu onların sosyopat olduğu anlamına gelmez. Sosyopati 'si olan birçok kişi bu özellikleri bir sorun olarak görmediğinden, tutarlı davranış kalıplarını izlemek gerekli olabilir.

Sosyopat Nedir?

Dr. Stout’a göre bir sosyopatı ele veren 10 işaret şöyle:

Sosyopat Kişilik Özellikleri

1) Sosyopat Kişilikler, Genellikle karizmatiktirler; çevrelerinde çoğunlukla bir hayran kitlesi bulunur. Cinsel açıdan da çekici oldukları söylenebilir.

2) Sosyopatlar kararlarında ve davranışlarında spontandırlar; planlı, programlı yaşadıkları söylenemez. Sıradan insanlardan farklı olarak tuhaf karşılanabilecek davranışlarda bulunurlar. Normal sosyal ilişkileri kopuktur. Tehlikeli ve mantıksız eylemlerde bulunmaktan çekinmezler.

3) Sosyopat Kişilikler,  Utanma, suçluluk veya pişmanlık duymazlar. Aslında beyinlerinde bu duyguları işleyebilecek bir merkez yoktur; varsa bile bozuktur. Dolayısıyla en ufak bir vicdan azabı duymadan insanları kolayca kandırabilir, tehdit edebilir veya zarar verebilirler. Kendi çıkarları için başkalarına zarar vermekten çekinmezler. “Başarılı” bir sosyopatın bir ülkede üst düzey mevkilere rahatça yükselmesi bu yüzdendir.


4) Sosyopat Kişilikler, Deneyimleri ile ilgili beklenmedik yalanlar icat etmekte çok ustadırlar. Olayları o kadar abartırlar ki bir noktadan sonra saçmalamaları kaçınılmaz hale gelir. Ancak çarpıtılmış gerçekleri bir öykünün arasına ustaca gizleyerek, saf ve iyi niyetli insanları yalanlarına kolayca kandırırlar.

5) Sosyopat Kişilikler,  İnsanlara hükmetmeye bayılırlar. Bedeli ne olursa olsun her tartışmada ve kavgada kazanan taraf olmak isterler.

6) Sosyopat Kişilikler, Çoğu zekidir, ancak zekâlarını diğer insanları kandırmak için kullanırlar. Yüksek IQ’lu olanlar toplum için gerçek bir tehdit unsuru olabilirler. İşte bu nedenle yasalara yakalanmadan cinayet işleyebilen seri katillerin çoğu sosyopattır.

7) Sosyopat Kişilikler, Sevme ve âşık olma yeteneğinden yoksundurlar. İstediklerini elde etmek için severmiş, empati duyarmış gibi yaparlar. Gerçek yaşamlarında kimseyi sevmezler.

8) Sosyopat Kişiliklerin şiirsel bir dilleri vardır. Sözcükleri çok ustaca kullanırlar. İnsanları konuşmalarıyla kendilerine hayran bırakacak kadar iyi hatiptirler. Öykü anlatma ve şiir okumada ustadırlar.

9) So, syopat KişiliklerHiçbir zaman özür dilemezler. Yanlışlık yapmış olduklarına inanmazlar; suçluluk hissi duymazlar. Hatalı oldukları kanıtlanmış olsa bile özür dilemezler ve saldırılarına devam ederler.

10) Sosyopat Kişilikler, Derin bir hayal âleminde yaşarlar. Bütün bu özellikleri nedeniyle bir sosyopatla mantık çerçevesinde tartışılmaz. Tartışmaya girmek yalnızca zaman kaybına neden olur.

- Sosyal normlara veya yasalara saygı duymaz. Sürekli olarak yasaları çiğnerler veya sosyal sınırları aşarlar.

- Yalan söyler, başkalarını aldatır, sahte kimlikler veya takma adlar kullanır ve başkalarını kişisel kazanç için kullanır.

-  Uzun vadeli planlar yapmaz. Ayrıca genellikle sonuçları düşünmeden davranırlar.

- Agresif veya ağırlaştırılmış davranış gösterir. Sürekli kavga ederler veya başkalarına fiziksel olarak zarar verirler.

- Kendi güvenliğini veya başkalarının güvenliğini düşünmez.

- Kişisel veya mesleki sorumluluklarını takip etmez. Bu, tekrar tekrar işe geç kalmayı veya faturaları zamanında ödememeyi içerebilir.

- Başkalarına zarar verdiği veya onlara kötü davrandığı için suçluluk veya pişmanlık duymaz.

-  Başkaları için empati eksikliği

- Dürtüsel davranış

- Tehdit veya saldırganlıkla başkalarını kontrol etmeye çalışmak

- Başkalarını manipüle etmek için zeka, çekicilik veya karizma kullanma

- Hatalardan veya cezalardan ders almamak

-  Kişisel çıkar için yalan söylemek

- Fiziksel şiddete ve kavgaya eğilim gösterme

- Genellikle yüzeysel ilişkiler

- Bazen çalmak veya başka suçlar işlemek

-  Harekete geçme niyeti olmadan manipüle etmek için intiharla tehdit etmek

-  Bazen, uyuşturucu veya alkolü kötüye kullanmak

- İş, fatura ödeme vb. sorumluluklarla ilgili sorunlar.

- Duygularını göstermeyerek veya başkalarının hayatlarına yatırım yapmayarak “soğuk” olmak

- Başkalarını manipüle etmek için mizah, zeka veya karizma kullanma

- Üstünlük duygusuna ve güçlü, sarsılmaz görüşlere sahip olmak

- hatalardan ders almamak

- Olumlu arkadaşlıklar ve ilişkiler sürdürememek

- Başkalarını korkutarak veya tehdit ederek kontrol etmeye çalışmak

- Sık sık yasal sorun yaşamak veya suç işlemek

- Kendileri veya başkaları pahasına risk almak

-  Bu tehditleri hiçbir zaman yerine getirmeden intiharı tehdit etmek

- Uyuşturucu, alkol veya diğer maddelere bağımlı hale gelmek

BİR SOSYOPATI AÇIĞA ÇIKARTMANIN YOLLARI

1) Sosyopatların ortaya attıkları hayal ürünü olayları çürütmek için ayrıntılarla ilgili bilgi sorun. Ayrıntıların ne kadarının gerçeklerle örtüştüğünü araştırın. Sorgulamaya başladığınız zaman ortaya bir dizi tutarsızlık çıkacaktır.

SOSYOPATİ’Yİ  TEŞHİS ETMENİN DİĞER YOLLARI ŞUNLARDIR:

-Kişinin duygularını, düşüncelerini, davranış kalıplarını ve kişisel ilişkilerini değerlendirmek

- Kişiye yakın insanlarla davranışları hakkında konuşmak

- Bir kişinin tıbbi geçmişini diğer koşullar için değerlendirmek
Sosyopat olduğundan kuşku duyduğunuz kişiyi bu tutarsızlıklarla yüzleştirin ve davranışlarını izleyin. Normal bir insan verdiği bilgiler arasında tutarlılık sağlamaya çabalarken, sosyopatların pek çoğu sorgulanmayı hakaret olarak algılar, tepkileri öfke ve saldırganlık şeklinde ortaya çıkar.



2) Sosyopatın çevresindeki hayranları, genellikle yaratmış olduğu hayal ürünü olayları gerçekmiş gibi içselleştirme eğilimindedir. Sosyopat politikacıların çevresindeki “müritleri”, ustalarının ağzından çıkan her sözü doğrulamaya hazırdır. Örneğin milyonlarca işsize iş alanı yarattığını iddia eden politikacı, aslında bir işsizler ordusu yaratmış olsa bile, çevresindekiler işsizliğin azalmış olduğu yönünde beyanlarda bulunur. Dolayısıyla gerçekleri sosyopatın etki alanı dışındaki çevrede araştırmalısınız. Sosyopatın verdiği bilgilerle gerçekler uyuşmadığı zaman bir sosyopatla karşı karşıya olup olmadığınızı anlayabilirsiniz.

3) Sosyopatın karşısına yalanlarını ve sahtekârlıklarını ortaya koyan kanıtlarla çıktığınızda, sizi kendisine karşı komplo kurmakla suçluyorsa bilin ki karşınızdaki gerçek bir sosyopattır.

4) Bir sosyopatı ele veren en basit işaret, abartıya kaçmasıdır. Abartılarında ölçüyü o kadar kaçırır ki mantık devre dışı kalır. Bir sosyopatın dünyasında her açıklama gerçek yaşamda rastlanmayan insanüstü beceriler içerir; yaptıkları her şey bir kahramanlık destanıdır. Normal bir insan “Dün gece bir yankesici beni soymaya çalıştı. Çevredekiler imdadıma yetişti, soyulmaktan kurtuldum” derken, sosyopat “Dün gece 8-10 kişi üzerime saldırdı. Hepsini hastanelik ettim. Çevredekiler beni alkışladı” şeklinde bir öykü uydurur. Bu tür hikâyeleri anlatmaya başladığı anda ufak ufak kaçın.

5) Sosyopatların bir diğer özelliği de şöhret peşinde koşmalarıdır. Bu nedenle her olayda kendini öne çıkartan, medyada sesini duyurmak için her yolu deneyen kişileri sosyopat olarak değerlendirmeniz pek de yanlış olmaz. 

ÇOCUKLARDA VE GENÇLERDE SOSYOPATİ  VE BELİRTİLERİ

Sosyopati bir davranış bozukluğu belirtileri gösteriyorsa, 15 yaşında genç bir kişide teşhis edilebilir.

Çocuklara genellikle antisosyal kişilik bozuklukları teşhisi konulmaz, çünkü çocukluk gelişim evreleri bu davranışların bazılarını taklit eder ve kişilikleri sürekli değişir. Çocuklukta erken uyarı işaretleri fark edilirse, bir davranış bozukluğu teşhis edilebilir ve müdahale yardımcı olabilir.

Bir genç, çalmak, hayvanlara zarar vermek, sürekli yalan söylemek, sebepsiz yere mülke zarar vermek, sonuçlarını düşünmeden kuralları çiğnemek gibi kontrolsüz belirtiler gösteriyorsa, teşhis edilebilir.

Ailesinde kişilik bozukluğu öyküsü olan veya çocukken istismar veya ihmale maruz kalmış kişilerin sosyopati geliştirme olasılığı daha yüksektir. Erkeklerin sosyopatiye sahip olma olasılığı kadınlardan daha fazladır.

Sosyopatların ortaklarını, eşlerini ve çocuklarını kötüye kullanma olasılıkları daha yüksektir. Suçlu davranışlarda bulunabilecekleri için cezaevinde zaman geçirme olasılıkları daha yüksektir ve saldırgan davranışları onları zarar görme riskine sokabilir. Depresyon ve anksiyete gibi başka zihinsel sağlık bozukluklarına sahip olabilirler.

ÇOCUK VE GENÇLERDE SOSYOPATİ BELİRTİLERİ

- Sonuçlarına bakmaksızın kuralları çiğnemek

- Kendilerine veya başkalarına ait olan şeyleri gereksiz yere yok etmek

- Çalmak

- Anlam verilemeyen davranışlar

- Kontrolsüz davranışlar

- Yalan söylemek veya sürekli başkalarını aldatmak

- Başkalarına veya hayvanlara karşı saldırgan olmak

SOSYAPATİ TEDAVİSİ

Sosyopati'de Anti sosyaller çok öfkeli insanlar, öfkelerini kontrol etmeyi öğretmemiz lazım. Bu insanlar güç karşısında boyun eğerler, çok güçlü bir otorite gördükleri zaman boyun eğerler. O yüzden bazı antisosyal mafya babalarına baktığımızda devletle her zaman uzlaşmak, onun bir parçası olmak isterler. Sosyopati'de Antisosyallerin psikoterapide yıkımı, üzüntüyü, sıkıntıyı hissetmelerini sağlamak gerekir çünkü temel mesele empati yokluğudur bu insanlarda. Çünkü hiçbir şekilde yol açtıkları yıkımı görmez ve bundan dolayı da vicdan azabı hissetmezler. Hiçbir ahlaki normu olmadığı için kötülükle iyilik arasında bir seçim yapmayan, hayat kendi istekleri doğrultusunda yaşayan, benim yaptığım doğru felsefesiyle yaşayan insanlar bunlar. Çok uç davranışlarını sınırlamak için de bazı ilaç tedavileri uygulanabilir. Sosyopati'de Anti sosyaller bir yerlerde kapalı tutulmaya gelemezler. Hapishane nüfusunun yüzde 70'ini anti sosyaller oluşturur. O yüzden hapishanelerde rahat durmazlar, isyan çıkarırlar. Bizim cezaevlerimizde ruh sağlığı hizmeti yok maalesef. Sosyopati'de Bu insanların rehabilite edilmeleri lazım. Çünkü daha az antisosyal kişilik özellikleri taşıyan bir insan o ortama girdiğinde oradaki ağabeylerinden etkilenerek azılı bir antisosyale dönüşüyor. Bu durum ne yazık ki toplumun her alanında var, dolayısıyla bizim de toptan bir temizliğe ihtiyacımız var.

BİR SOSYOPATIN TEDAVİSİ

Genel olarak, sosyopati gibi kişilik bozukluğu olan kişiler bir sorunları olduğunu düşünmezler. Sosyopati olduğunu düşünüyorsanız, doktorunuzla konuşun. Doktorunuz teşhis ve tedavi için sizi bir ruh sağlığı uzmanına sevk edebilir. Sosyopati genellikle uzun süreli tedavi ve takip gerektirir. Kişi tedavi aramaya veya tedavilerle işbirliği yapmaya istekli değilse tedavi başarılı olmayabilir.

PSİKOTERAPİ

Psikoterapi, ASPD davranışlarını şiddetlendirebilecek düşünceler ve duygular hakkında bir terapist veya danışmanla konuşmaktan oluşur. Ayrıca öfke, şiddet içeren davranışlar ve uyuşturucu veya alkol bağımlılığı için yönetim terapisini de içerebilir.

BİLİŞSEL DAVRANIŞÇI TERAPİ (CBT)

CBT, eylemleriniz ve insanlara ve durumlara verdiğiniz yanıtlar hakkında daha dikkatli düşünmenize yardımcı olur. TCMB ASPD'yi iyileştirmez, ancak olumlu, daha az zararlı davranışların geliştirilmesine yardımcı olabilir. CBT ayrıca bozukluğunuz olduğunu kabul etmenize yardımcı olabilir ve davranışlarınızı ele alırken proaktif olmanızı teşvik edebilir.

SOSYOPATİ'DE İLAÇ TEDAVİSİ

Sosyopati tedavisi için özel bir ilaç yoktur. Anksiyete, depresyon ve agresif davranış gibi ilişkili zihinsel bozukluklar için ilaçlar alabilirsiniz. İlaç klozapin (Clozaril), ASPD'li erkekler için bir tedavi olarak bazı sözler verdi.

Sosyopatlar da dahil olmak üzere ASPD'lileri tedavi etmek zordur. Sosyopat sorunu tanımayabileceğinden özellikle zor olabilen uzun süreli terapiye ihtiyaç vardır. Bir sosyopat terapiye girmeye istekliyse, aile katılımı yardımcı olabilir.

Bazen bir psikiyatrist, antipsikotik ilaçlar veya duygudurum düzenleyiciler gibi dürtüsel veya saldırgan davranışları önleyebilecek ilaçları reçete eder. Ancak ilaç, antisosyal kişilik bozuklukları için bir tedavi olarak kabul edilmez.

Zararlı davranışlar ve bunların sosyopat ve etrafındakiler üzerindeki etkileri hakkında bilgi edinmek için terapi seansları faydalı olabilir. Terapi, ilişkileri ve davranış kalıplarını geliştirmek için davranışlarla başa çıkmanın ve bunları yönetmenin yollarını öğretebilir. Bu, ASPD'li kişiyi daha mutlu ve üretken hale getirerek sosyal becerileri ve başa çıkma mekanizmalarını geliştirmeye yardımcı olabilir. Yardım istemek en önemli adımdır.

 

BİR SOSYOPATLA BAŞA ÇIKMAK İÇİN

Sosyopatisi olan birinin profesyonel yardım araması ve hatta Sostopatisi olduğunu fark etmesi olası değildir. Sonuç olarak, ASPD'li biriyle uğraşmanın ve onunla yaşamanın önemli bir parçası, onlara teşhis koyma sürecini bilmektir.

SOSYOPATİ TANISI NASIL KONUR?

Sosyopatiyi düşündürecek bir davranış kalıbı varsa, doktor herhangi bir fiziksel hastalığı ekarte etmek için davranışların değerlendirilmesi ve kan testleri de dahil olmak üzere tam bir fizik muayene ile başlayacaktır. Sağlıkla ilgili herhangi bir endişe yoksa, bir sonraki adım, antisosyal kişilik bozukluklarını değerlendirme araçları ve bir görüşme ile teşhis edebilecek bir psikiyatriste veya psikoloğa yönlendirme olacaktır.

Sosyopati, kalıcı olumsuz davranışlarla karakterize edilen bir kişilik bozuklukları kategorisinin parçasıdır. Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabının (DSM-5) yeni baskısı, Sosyopati’li birinin sürekli olarak başkalarının duygularına veya insan hakları ihlallerine saygısızlık gösterdiğini söylüyor. ASPD'li insanlar bu davranışlara sahip olduklarını fark etmeyebilirler. Tüm hayatlarını teşhis olmadan yaşayabilirler.

Sosyopati tanısı almak için bir kişinin 18 yaşından büyük olması gerekir. Davranışları, aşağıdaki yedi özellikten en az üçünün bir örneğini göstermelidir:

SOSYOPAT VE PSİKOPAT ARASINDAKİ FARK NEDİR?

Bir sosyopat ile bir psikopat arasında klinik bir fark yoktur. Bu terimlerin her ikisi de sosyopati kişilere atıfta bulunmak için kullanılır. Genellikle birbirinin yerine kullanılırlar. Bazıları, semptomlarının ciddiyetine göre ikisini ayırt etmeye çalıştı. Bir sosyopat, ciddi zarar veya sıkıntıya neden olmayan yalnızca küçük ihlaller yapan biri olabilir. Ancak bir psikopat, fiziksel olarak şiddet uygulayan veya başkalarını tehlikeye atan biri olarak tanımlanabilir. Ancak DSM-5 tanı kriterleri göz önüne alındığında bu belirtilerin tamamı sosyopati kategorisinde yer almaktadır.

Sık sık bencil davranışlar sergilemek, bir kişiyi sosyopat olarak teşhis etmek için tek başına yeterli değildir. ASPD teşhisi, yalnızca semptomlar uzun bir süre boyunca ortaya çıktığında ve ceza veya yaşam tarzı değişiklikleri nedeniyle değişmediğinde verilir. Bencil olan biri bu davranışları kısa bir süreliğine gösterebilir, ancak bunlar hakkında kötü hissedebilir veya zamanla veya ceza nedeniyle davranışlarını değiştirebilir.

Paylaş:



İlginizi Çekebilcek Diğer Yazılar
  • Capgras Sendromu, sahtekarlık sendromu veya Capgras sanrısı olarak da biliniyor.
  • Bazı insanların özgüven eksikliği ya da geçmişte yaşadığı güven sarsıcı ilişkiler nedeniyle diğer insanlarla kurduğu ilişkilerde duygusunu paylaşmakta
  • Evde bakım h.izmeti, bireylerin daha mutlu olmasını sağlıyor
  • Anksiyete (kaygı) Bozukluğu Nedir? Anksiyete (kaygı) Bozukluğu Belirtileri Nelerdir= Anksiyete (kaygı) Bozukluğu tedavisi Nasıl Yapılır? Anksiyete (k
  • Sevginin de dili var. Çok basit davranışlarla evliliğinizi kalıcı, mutlu ve daha huzurlu kılabilirsiniz. Rektör Tarhan sevgi dilinin sırlarını anlatıy
  • Enerjiyi düşüren davranışların başında karşı tarafı kırmamak için ‘hayır’ diyememenin geldiğini vurgulayan uzmanlar, kişisel algılamaların da olumsuz
  • Randevu Al