Baş dönmesi ya da Vertigo nedir?

Baş dönmesi ya da Vertigo nedir? Belirtileri nelerdir? Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi’nden Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Sultan Tarlacı anlattı.

Baş dönmesi ya da Vertigo nedir?

Yaşamın temel unsuru bedensel dengedir. Özellikle bizim gibi iki ayağı üzerinde yürüyenler için daha önemlidir! Denge üç boyutlu uzayda, kişinin hareket halinde ya da hareketsizken; gözler, iç kulak denge sistemi, eklem ve uzuvlardaki uzaysal pozisyon duyusunu alan sinir lifleri, beyincik ve omurilik ile sağlanır.

GÖZLER, dış dünyayı (çevremizdeki uzayı) görmemizi sağlayarak, beyine giden uyaranlarla bedenimizin dengesini sağlayan esas unsurlardandır. Bunu şöyle test edebilirsiniz: gözünüz kapalı çok uzun mesafe yürüyemezsiniz. Düşmeye eğiliminiz olur.

BEYİNCİK, gözler kadar dengede önemli olan bu küçük organımızdır. Küçük olmasına karşın işlevi çok önemlidir. Hareket ederken kaslar arasındaki ardışık hareket düzenini, bir nesneye uzanırken ya da yürürken hareketi sağlayan kaslar arasında dengeli kasılma esnasında durmadan çalışır.

İÇ KULAK, kulaklarımız sadece işitmemizi sağlamakla kalmaz, aynı zamanda dengemiz içinde en önemli organları da içerir. İçi sıvı dolu, su terazisine benzer, terazideki denge topu ya da hava kabarcığı gibi içinde denge topları dediğimiz mikroskopik taşlar içeren, bir birine bağlı denge sistemlerini bulunur. Bu 5-6 milimetre boyutundaki teraziler kemik yapı içinde bulunur. Başımızın ve gövdemizin uzaydaki hareketi ile bu terazi yapıları sallanır. Bu sallantı beyine ve beyinciğe bilgi olarak ulaşır. Hareket ettiğimiz her an, yapılacak bir sonraki hareket daha ortaya çıkmadan iç kulak bilgilerinden yararlanarak, yapılacak yeni hareketi amaca uygun ve dengeli bir şekilde yapmayı sağlar.

 KASLAR-EKLEMLER ve SİNİRLER, beden durumu eklemlerde, kaslarda yer alan “alıcılarla” biz farkında olmadan beyinciğe ve beyine bildirir. Gözünüz kapalıyken, kolunuzu oynattığınızda nasıl durduğunu bu sistem aracılığıyla biliriz. Bahsedilen bu denge elemanlarından birinde ortaya çıkan bozulma; DENGESİZLİK ya da BAŞ DÖNMESİ=VERTIGO olarak kendini gösterir.

Baş dönmesi ya da Vertigo

Baş dönmesi ya da vertigo, dış dünyanın kişinin çevresinde ya da kişinin uzayda dönüyor olması duygusudur. Bazen kişi, başının içinde bir şey döndüğünü de hissedebilir. Uzay ya da mekanla ilgili duyum bozukluğuna bağlı ortaya çıkan bir çeşit denge bozukluğudur (göz kararması, görmede bulanma değildir!).

Yaşanılabilecek en kötü hislerden biridir. Sadece hastanın yaşadığı bir his olduğundan hastalar tarafından çok farklı şekillerde tanımlanabilir. Bazen tanımlanamaz çok değişik bir his, sersemlik, konsantrasyon zorluğu şeklinde olabileceği gibi, çok şiddetli bulantı-kusma, ateş basması, soğuk terleme, öğürme, ölüm korkusu, çevrenin uçması hissi arasında belirti verebilir. Toplumdaki yaygınlığı %20-25 kadar yüksektir.

En çok yanlış tanı konulan ve yanlış hastalıklara nedeni atfedilen bir rahatsızlıktır. Genellikle boyun damarı tıkanıklığı, beyine giden damarlarda kireçlenme, yetersizlik gibi nedenlere bağlanır. Oysa bu nedenler %1’in altındadır.

Baş dönmesinin en sık nedeni iç kulak denge sistemindeki bozukluktur. Bu bozukluk da en sık olarak virüslerin etkilemesi ile ortaya çıkabilmektedir. Bunun dışında; multipl skleroz (MS), Meniere hastalığı, epilepsi (sara), migren, beyin damar tıkanıklığına bağlı baş dönmeleri daha nadir olarak izlenir. Boyun fıtıkları veya kireçlenmeleri, boyun damarlarında darlıklar sanılanın aksine başdönmesi yapmazlar.

Görme zayıflığı, tek gözde körlük ve şaşılık durumlarında sıklıkla başdönmesi daha ısrarlı ve uzun devam eder. Baş dönmesi, tek bir atak, aralıklı tekrarlayan ataklar, devamlı=süregen=kronik ataklar şeklinde ortaya çıkabilir. İç kulağa bağlı baş dönmeleri, tek bir atak şeklinde olabileceği gibi devamlı tekrar eden baş dönmeleri şeklinde de kendini gösterebilir. Genellikle ataklar çok ciddi yakınma yapar. Düşme,  terleme, bulantı-kusma, öğürme, ölüm korkusu gibi çok ağır bir baş dönmesi yapar ve genellikle ilaç tedavisi ile 2-3 hafta içinde düzelir.

İç kulaktan kaynaklanan, tekrarlayıcı, dönem dönem ataklarla seyreden baş dönmesi tipi de vardır. İç kulakta (genellikle bir taraf) denge toplarının yanlış yere gitmesinden kaynaklanır ve topların neden yer değiştirdiği tam olarak bilinmez. Baş hareketleri (özellikle, yukarı aşağı bakma, sağa sola dönme) ile şiddetli baş dönmeleri ortaya çıkar. Eşlik eden bulantı-kusma, terleme, ölüm korkusu, kan basıncı yükselmesi olabilir. Bazen sadece 5-20 saniye süren dengesizlik, sallantı hissi ile de kendini gösterebilir. Tedavide sadece ilaçlar değil, EPLEY hareketi denilen bir baş çevirme hareketi de yapılır ve bu hareketle iyileşme oranı %80-90’dir. Bazı hastalarda tedaviye dirençli olabilir. Bu durumlarda, iç kulak denge sinirini kesme şeklinde cerrahi girişimler yapılabilmektedir.

Meniere hastalığı da iç kulak kaynaklı bir baş dönmesi tipidir. Sadece baş dönmesi değil, beraberinde, kulak çınlaması, ve her baş dönmesi atağıyla birlikte işitme azalması da ortaya çıkar. Tekrarlayan baş dönmesi atakları ile seyreder. Tanı için işitme testlerinin yapılması gerekebilir.

NELERE DİKKAT ETMELİSİNİZ?

1. Hareketlerinizi kesinlikle baş dönmesi olacak diye kısıtlamayın. Yoksa baş dönmesi kolay düzelmez ve kronikleşebilir.

2. Yaşanılabilecek en kötü bir his olmasına rağmen, baş dönmesi sizi kesinlikle öldürmeyecektir! Sadece yaşam konforunuzu bozar. Üzerine gitmelisiniz. Yoksa konforsuz, sürekli dönen bir dünyada yaşarsınız.

3. Beklenmedik bir anda dönme olduğunda, güvenli bir yer bulup oturunuz.

4. Baş dönmenizin şiddetli olduğu dönemlerde araç kullanmayınız.

5. Sigara, çay, kahve ve alkol almayın ya da olabildiğince azaltın.



Bu yazıya 0 yorum yapıldı.

Cevap yazdığın kullanıcı: