Afganistan'da ölüme götüren 22 hece

Afgan kadınlar yasak aşklarını gizli şiirlerde ve manilerde dile getirmiş. Yüzyıllardır kuşaktan kuşağa aktarılan bu isyan sözleri bize ne anlatıyor?

Afganistan'da ölüme götüren 22 hece

"Kız kardeşler yan yana ağabeylerini över/ Ağabeylerse kız kardeşlerini başkalarına satar" - Anonim

Birkaç yıl önce film yapımcısı ve fotoğrafçı Seamus Murphy ile 'araştırmacı şiir' adlı ilginç bir proje için Afganistan'ı dolaşmıştım.

Mülteci kamplarında ve uzak köylerdeki düğünlerde, bir keresinde ise bir at çiftliğinde anonim maniler derledik. Afgan manileri en az bin yıldır ağızdan ağıza, kulaktan kulağa aktarılan iki mısralı şiirler.

Kimse manilerin nereden geldiğini bilmiyor. Bir teoriye göre, bölgeye gelen Hint-İran kervanları arasında bin yıl kadar önce bir iletişim aracı olarak kullanılmaya başlanmış. İslam'ın doğuşundan çok önce ortaya çıkan bu manilere en yakın şey, antik Hindu kutsal kitaplarında rastlanan iki mısralı deyişlerdir.

Manide fazla kural yoktur. Her biri 22 heceden oluşur; ilk mısrada 9, ikincide 13 hece vardır. Sonu 'ma' ya da 'na' sesleriyle biter. Aşk, savaş, vatan, ayrılık ve keder konularını işler. Bu Peştun kadınlarına özgü bir kederdir.

Bizi bu projeye çeken de işte bu keder olmuştu. Çağdaş Afganistan'da şiire ve kadınların dünyasına bir pencere açmamızı sağlayan bu manileri yazmasına ailesi izin vermediği için intihar eden bir genç kadının hikâyesi.

YASAK AŞK

Savaşın yıkımına uğramış Helmand bölgesinde bir köyde yaşayan bu genç kadın, şiirlerini gizlice Rahila Muska mahlasıyla yazıyordu. Afganistan'da konuşulan dillerden biri olan Peştucada bu "aşkın gülüşü" anlamına geliyor.

Afganistan'da kadınlar için şiir şarkı ve dansla, bazen de fuhuşla özdeştir. 2015'te derleyip Dünyanın Dilencisiyim (I am the Beggar of the World) adlı kitapta yer verdiğim manilerden biri Peştu toplumunda kadınların su almak için toplandığı dere kenarının aşk mekânı oluşunu anlatır.

Erkekler oraya gidemez, ama sevdikleri kadınları gelip giderken görmek için uzaktan bakarlar.

Aileler atfedilen anlamlardan dolayı kızlarının mani yazmasını istemez. İşte Rahila da onlardan biriydi. 10 Afgan kadından 8'i gibi o da köyde yaşıyordu.

Bir gün evde radyo dinlerken, Mirman Baheer adlı edebiyat derneğindeki kadınların çalışmalarından haberdar oldu. Afgan kadın politikacı ve kadın hakları savunucusu Sahera Sharif kurmuştu bu grubu. Başkent Kabil'deki meslek sahibi kadınları ve öğrencileri her hafta bir araya getirerek şiir ve hikâyeler okunmasını, edebiyat tartışılmasını amaçlıyordu.

BBC TÜRKÇE



Etiketler: afganistan afgan kadınlar


Bu yazıya 0 yorum yapıldı.

Cevap yazdığın kullanıcı:

Psikoyorum TV Arşivi Üsküdar Üniversitesi Televizyonu TANPA - Türk Amerikan Nöropsikiyatri Derneği TBHD - Tedavisel Beyin Haritalamaları Derneği
BİLGİ PARKI
NPİSTANBUL Bilgi Parkı
ÜSKÜDAR ÜNİVERSİTESİ TV
VİDEOLAR
  • Psikosomatik hastalık ne demektir?
    15 Nisan 2019, 10:12
  • Beyinde pıhtı atması nedir, nasıl tedavi edilir?
    11 Nisan 2019, 17:12
  • Beyin Sinir ve Omurilik Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Bozbuğa canlı yayında sizlerden gelen soruları cevaplıyor...
    11 Nisan 2019, 17:01
  • Beyin Sinir ve Omurilik Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Bozbuğa canlı yayında sizlerden gelen soruları cevaplıyor...
    11 Nisan 2019, 16:52