E-bültenimize kayıt olarak güncellemelerden haberdar olabilirsiniz.

0-2 Yaş: Zeka Gelişimi

NP GRUP Memory Center Nöropsikiyatri Merkezi- Uzman Çocuk Ergen Psikoloğu

Gelişim; biyolojik özellikler, kalıtım, içinde bulunulan çevre,beslenme vb. birçok durumun etkin rol oynadığı çok yönlü ve karmaşık bir süreçtir. Anne karnında biyolojik destekle başlayan gelişim süreci, doğum sonrası çevreyi gözlem, çevresinde gördüklerini anlama ve uygulama komplike bir hal almaya başlar.

Elbette, davranışların temelinde belirli biyolojik aşamalar etkilidir. Çocuk belirli aylarda yürür, diş çıkarır, ilk kelimesini söyler. Bu davranışların gerçekleşebilmesi, çocuğun o davranışı yerine getirebilecek düzeyde olgunlaşmasına bağlıdır ve davranışlar bu olgunlaşmaya bağlı olarak belirli bir sıra izler. Çocuklarımızdan beklediğimiz davranışlar, o halde, gelişim düzeyine uygun olmalıdır. Bazen çocuklarımızdan gelişim süreçlerinden fazla beklentiye girebilir. Kimi zaman da, gelişim süreçleri yaşından geri olduğu halde bunu fark edip destekleyemiyor olabiliriz. Bu nedenle, çocuğun gelişimini izlemek pek çok yönden yararlı olmaktadır. Gelişim basamağındaki özellikler bilinirse, çocuğumuzun gelişiminin yönü ve hızıda saptanmış olur. Gelişim hemen her çocuk için aynı yaş döneminde belirli özelliklerin kazanılması demek olsa da, ebeveynler bu sürece katkıda bulunan öncelikli kişilerdir.

Gelişim dönemlerini birbirinden kesin sınırlarla ayırmak olası değildir, her fiziksel ve psikolojik gelişim bir sonraki dönem için önem taşır ve kendinden önceki dönemden etkilendiği gibi bir sonraki dönem içinde etkili olmaktadır.

Genel hatları ile bebekler zeka gelişimi olarak ele alındığında,
ilk 24 ayda aşağıda ki gelişim süreçlerinden geçerler:

1-4 AYLAR: Bebekler yaşamlarının ilk ayında doğuştan geliştirmiş oldukları refleks tepkileri geliştirirler.Biraz deneyim kazandıktan sonra çevresinde ki değişiklikleri algılamaya başlarlar örneğin ;1-4 aylar arasında ki bebek beşiğine asılan bir oyuncağın bazen sallanıp,bazen hareketsiz durduğunu fark edebilir.

4-8 AYLAR: Neden sonuç ilişkilerini ayırt etme becerisi başlar. Hareketlerinin yarattığı sonuçları görmek ister.Örneğin;Beşiğin kenarında ki ipe tesadüfen dokunduğunda ipin sallandığını ve ses çıkardığını fark ederse bir kez denemeden sonra ses duyabilmek için ipi çekmeye başlar.

8-12 AYLAR: Neden-sonuçları daha iyi ayırt etmeye başlar. Hedeflediği sonuçla arasına engel girerse bu engeli ortadan kaldırır.Örneğin;oyuncağı sakladığınızda onu arar(örtünün altına saklanan oyuncağı örtüyü kaldırarak bulur.).

12-18 AYLAR: Sorunlarının çözümü için yeni yollar aramaya başlar
ve keşiflerinin sonucunu görmek ister.

12-18 AYLAR:  Oyuncakları yere atma ve düşüşlerini izleme sık görülen davranışlardan biridir. Artık bebeğimiz görüş alanında olamayan nesneleri daha sistemli aramaya başlamıştır. Karmaşık hareketleri taklit eder.Örneğin;ağabey veya abla tarafından yapılan oyunları tekrar etmeye çalışır,sayfa çevire bilir.

18-24 AYLAR: Zihinden sonuca götürecek yollar aramaya başlar.Örneğin;Yüksekte duran oyuncağı almak için yastıkları üst üstte dizer ve onların üstüne çıkarak oyuncağını almaya çalışır.Zihinsel semboller kullanır.Oyunlarında değişikler görülür.Aile bireylerini taklit etmeye başlar.Çok uzak olamayan geçmiş ve yakın gelecekle ilgilenen ve planlıya bilen bir çocuk
halini alır.

Yukarıda da bahsettiğimiz üzere zeka biyolojik, genetik temel olan bir gelişim izler. Ancak bu geliştirilemez, desteklenemez anlamına gelmemektedir. 0-6 yaş zeka gelişiminde belirgin rol oynar. Bu süreçte anne ve babalar çocuklarını yönlendirebilir; zekayı geliştirme yönünde aktiviteler açısından çocuklarını destekleyebilirler.

0-2 yaş için oyun en önemli gelişim desteğidir. Pek çok farklı, çeşitli oyuncak alternatifi çocuğumuzun zekasını birçok yönden destekleyici olabilir. Örneğin; Yaratıcı, Hayal Gücünü Geliştiren Oyuncaklar: Kukla sahnesi, el ve parmak kuklaları, bez bebekler, çeşitli giysiler, doktor araçları, telefonlar, bebek arabaları.
Okuma ve Konuşmayı Geliştirecek Uyarı Araçları: Tahtadan harf ve sayılar, mıknatıslı harf ve sayılar, harf ve sayıları içeren oyuncaklar, dominolar, tamamlama, karşılaştırma oyunları, karatahta.

Matematik ve Sayılar: Renkli çubuklar, mozaik geometrik şekiller, tahta oyuncak saat veya saati öğretecek tahta küpler, matematik kavramlarını geliştirecek oyunlar.

Doğa Bilimleri: Mıknatıs, ayna, taş, yaprak, deniz kabuğu, doğayla ilgili çocuk kitap ve CD'leri.

Müzik ve Dans Araçları : Ritim araçları (tef, davul, trampet, flüt, melodika, zil, çan, çıngırak), cd’ler.

Bunu dışında; çocuğumuz kalem tutumaya başladığı andan itibaren onun bu gelişimini kalemler, boyalarla desteklemek önemli olacaktır.

En önemli destek ise; bebeğimiz kaç yaşında olursa olsun onu övmek, yüreklendirmek ve davranışlarımızla çok yönlü aktivitelerde ona model olabilmektir. Aktif öğrenmeye açık olabilmek, onun bağımsızlığını ve girişimciliğini, yaşı kaç olursa olsun, desteklemek ve çocuğumuzu tanımakla ona yardımcı oluruz.