Çocuğunuz yalan söylüyorsa ne yapmalısınız?

Çocuğunuzun yalan söylediğini anlarsanız ne yapmalısınız? Çocuk neden yalan söyler?

cocukta davranis sorunlari cocuk psikiyatrisi cocuk aile iletisimi 0 6 yas gelisimi ve egitimi  Çocuğunuz yalan söylüyorsa ne yapmalısınız?Çocuk yetiştirirken anne-babaların karşısına çıkabilecek bu konularla ilgili sorularımızı Üsküdar Üniversitesi NPİstanbul Nöropsikiyatri Hastanesi Çocuk Ergen Psikoloğu Çağla Kınalı’ya yönelttik.

ÇOCUK NE ZAMAN YALAN VE GERÇEK KAVRAMINI AYIRT ETMEYE BAŞLAR? 

Hayalle gerçeği ayırt edememe, soyut kavramları algılayamama gibi nedenlerle doğru olmayan şeyleri söyleme genellikle 3-7 yaş arasındaki çocuk gelişiminde ve özellikle duyguların dışa vurumunda önemli yeri olan oyun esnasında görülür. İster oyun esnasında olsun ister olmasın çocuğun hayal ürünü, doğru olmayan ifadelerini “yalan” olarak adlandırmaktan kaçınmak gerekir. Çocuklar soyutlama yetisinin oluşması yani soyut kavramları algılamaya başlamayla birlikte 7 yaş civarında muhakeme etmeye, 11 yaş civarında ise doğru ile yanlışı bir yetişkin gibi ayırt etmeye başlamaktadırlar.

ÇOCUK GELİŞİMİ HAKKINDA HER ŞEY

 

cocukta davranis sorunlari cocuk psikiyatrisi cocuk aile iletisimi 0 6 yas gelisimi ve egitimi  Çocuğunuz yalan söylüyorsa ne yapmalısınız?

Psk. Çağla Emeksiz Kınalı

ÇOCUĞUN YALAN SÖYLEMESİNİN ALTINDA HANGİ NEDENLER YATIYOR OLABİLİR? 

Çocuklar birçok farklı nedenle yalan söyleyebilmektedirler. Çocuğun yalanı hangi durumlarda ve kimlere söylediği dikkat edilmesi gereken bir husustur. 7 yaş öncesi çocuklarda hayal gücü ürünü olabilecek yalanlar, ya da dikkat çekmek ebeveyn ve yetişkinlerin tepkilerini yorumlamak amaçlı yalanlar olabilmektedir. Bu yaş grubu ve bu durumlarda ortaya çıkan yalanlarda “yalan” kelimesini telaffuz etmeden çocuğa uygun cümlelerle doğru olanı ve doğrulardan bahsetmenin önemini ifade etmek gerekmektedir. 7 yaştan sonra özellikle 11 yaş sonrası yalanlarda çocuklar yalnızca anne babaya yalan söylüyorlarsa hangi konularda söylediğine dikkat etmek gerekir. Yalnızca anne babaya söylenen yalanların altında genellikle anne babanın vereceği tepkiden çekinme yatmaktadır.

ÇOCUĞUNUZLA DOĞRU İLETİŞİM KURMANIN YOLLARI

Okulda arkadaşlara söylene yalanlarda ise çoğunlukla çocuğun kendi algısı, yaşamına ilişkin şemalara odaklanmak gerekebilir. Yani çocuk sahip olmadığı bir şeye sahipmiş gibi yalanlar söyleyebilir. Bu yaşlarda gerekçesiz yalanlar “Evimiz yandı, annem öldü” gibi düşündürücüdür. Birden fazla ortamda ortaya çıkan gerekçesiz yalanlar davranışsal bozukluklar adına ele alınması gereken bir durum olabilir. Bazen de hiperkaktif çocuklar dürtüsel oldukları için, durup düşünüp hareket etmekte zorlanabildikleri için sonucu düşünemeden ve yorumlayamadan kolayca yalan söyleyebilmektedirler. Tek bir kişiye ya da belli konularda söylenen yalanlarda, çocuğun o kişilerle ilişkisini ve yalan söylediği konuya ilişkin algısını gözden geçirmek gerekmektedir.

AİLELER ÇOCUKLARININ YALAN SÖYLEDİĞİNİ ANLADIĞINDA NE YAPMALI? 

Söz konusu çocuk olunca çocuğun ortaya koyduğu herhangi bir davranışsal ya da duygusal bir sorunda çocuğun bu davranımı ortaya ne sebeple çıkardığını yorumlamak çok önemlidir. Çocuk yalnızca anne babaya yalan söylüyorsa neden, anne babanın tepkisinden korkuyor olabilir? Bu mutlaka üzerinde durulması ve çalışılması gereken bir durumdur. Yani anne babadan giden mesajlar ve ebeveyn yaklaşımı çalışılmalıdır. Yalan ortaya çıktığında aşırı ve yanlış tepkiler sözel ya da fiziksel şiddet gibi, yani yanlış davranışa yanlış cevap vermek çözüm değildir. Çocuğa kendi payımıza düşenleri anlayıp düzelttikten sonra, doğruları söylememenin olumsuzlukları anlatılıp, böyle bir davranışın bizim tarafımızdan, diğerleri tarafından kabul görmeyeceği izah edilmeli, doğruları söylemenin önemini bilmediği için böyle davranmış olabileceği, bundan sonra dikkatli olacağı konusunda kendisine güvendiğimizden bahsedilmelidir. Çocuğun kişiliği değil davranışı hedef alınmalıdır. Nasihatin az, dinlemenin çok olduğu bir diyalog tercih edilmelidir. Tüm bunlara rağmen devam eden yalanlar ya da yukarıda sözü edilen patolojik yalanlarda (gerekçesiz, yerli yersiz ve her ortamda herkese söylenebilen yalanlar) bir uzman desteği almak konuyu daha derinlemesine ele almak, davranışçı yaklaşımlarla çalışmak çocuğun yalan söylemeyi alışkanlık haline getirmemesi, sağlıklı kişilik gelişimi ve varsa yalanı ortaya çıkaran asıl sorunu belirlemek ve çözüme gitmek adına sağlıklı olacaktır.

YALAN SÖYLEYEN ÇOCUKLARDA BAŞKA DAVRANIŞ SORUNLARI GÖRÜLEBİLİR Mİ? 

Yukarıda sözü edilen patolojik yalanlar yani çocuğun her ortamda, sebepsiz ve aykırı söylediği yalanlar Dürtü Kontrol Bozuklukları ile ilişkili olabilir. Dürtüsünü kontrol edemeyen çocuklar davranışsal sorunlara sonucu düşünmeden hareket etme, durup düşünememe, kendini frenleyememe gibi nedenlerle yatkın olmaktadırlar. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitesi olan çocuklarda dürtüsellik fazlaca görülebilmektedir. Bu bozukluktan bağımsız travmatik yaşantıları olan, sağlıklı aile ortamında büyümemiş çocuklarda da yalan söyleme davranış bozuklukları paralelinde gelişebilmektedir.

Özetle “çocuk yalanı hangi yaşta söylüyor?”, “ Kime söylüyor?”, “ En fazla hangi ortamda söylüyor?”, “ Birden fazla ortamda mı yoksa tek ortamda mı söylüyor?”, “ Hangi konularda yalan söylüyor? Yalanların İçeriği ne?” sorularıyla çocuğun yalanını analiz edip yukarıdaki önerilerle kendi payımıza düşenleri yapmak, gerekli durumlarda uzman desteği almak çocukta tüm yaşamını olumsuz etkileyebilecek ve psikososyal uyumunu bozacak sorunları önlemek adına çocuklardan sorumlu ebevyn, bakım kurumları, eğitimciler vb kişilerin sorumluluğudur.

ANNEYSEN

Bu yazı 2190 kez okundu