Araştırma makalelerinde aslında yokuz!

Yayın yapan ülkeler arasında Türkiye 43. sırada

eriskin psikiyatri  Araştırma makalelerinde aslında yokuz!Nature Kendi En İyi Üniversite Sıralaması Geliştirdi: Yeni Dünya’nın en iyi üniversiteleri sıralaması ilk kez 2003’te Çin’de Jiao Tong (ARWU) sıraladı. Sıralamada Nobel ödülü almak, Nature dergisi veya dergilerinde yayın yapmak ve diğer bilimsel çalımalar gibi daha çok Anglosakson ülkelerinin yapısına uygun ölçütler dikkate alındı. Sonra İspanya’da, üniversitelerin sitelerine odaklanan Webometrics sıralaması 2004’te yayımlandı.

Aynı yıl Times dergisi ve QS (Quacquarelli Symonds) firması, anket ağırlıklı “En İyi Üniversiteler” listesini ilan etti. İki kurum, 2010’da ayrılınca THE ve QS adlı iki ayrı sıralama çalışması yaptı. Tayvan’da HEEACT, bilimsel çıktılara dayanan sıralamayı 2007’de yayınladı. Hollanda’nın Leiden Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Çalışmaları Merkezi, yayın kalitesine dayalı sıralamayı 2008’de yayınladı. İspanya’daki Scimago, 2009’da bilimsel çıktılara göre bir sıralama yayınladı. Böylece son yıllarda değişik kategorilerde üniversitelerin en iyileri belirlenmeye çalışılmaktadır.

En son 2013 yılı “Nature Publishing Index 2012” adlı çalışma ile aşağıda tabloda belirtilen 18 Nature markalı dergilerinde yayın yapan dünyadaki en iyi 200 üniversite sıralaması yayımlandı. İlgili çalışma derginin Haziran 2013 tarih 498 cilt ve 7454 nolu sayısının ekinde ve http://www.natureasia.com/en/publishing-index/pdf/NPI2012_Global.pdf#page=4 çalışma web sayfasında erişilebilir. Nature dergisi tarafından ilk defa 2009 yılında Asya-Pasifik bölgesinde yoğunlaşan değerlendirme 2012 verileri ile bütün dünyadaki diğer ülkeleri de kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Nature dünyada impact faktörü en yüksek ( 36.280) olan dergidir. NPI değerlendirmesinde bütün dünyadaki en iyi üniversite sıralaması yalnızca Nature adı altında yayımlanan değişik disiplinlerdeki 18 dergideki yayın sayıları ve araştırıcıların dağılımı kullanılmıştır. 2012 en fazla Nature’de yayın yapan üniversiteler sıralamasında beklenildiği gibi Amerikan üniversiteleri önde ve NPI’de ilk on araştırma kurumundan beşine sahip dünya liderliğini elinde bulunduruyor.

ABD’yi İngiltere, Almanya, Japonya, Fransa’dan sonra da Çin sıralamada öne çıkıyorlar. Ancak Almanya ve Çin’in son yıllarda hatırı sayılır sayıda Nature dergisinde yayın yaptığı görülüyor. Çin üç yıl öncesine göre inanılmaz ölçüde bir yükselişle 200 en iyi üniversite içinde 9 üniversiteye sahip olduğu görülüyor. NPI indeksine göre Çin Bilimler Akademisi Tokyo Üniversitesinde aşarak Asya-Pasifik ülkeleri sıralamasında en üst yere gelmiş bulunuyor. 2005 yılında Çin’de katıldığım bilimsel bir toplantıda bilimsel çalışmaya çok ciddi destek verdiğini ve üniversitelerinin rekabet içinde olduğunu gözlemlemiştim (Ortaş 2005 Çin Dünya Biliminin Yeni Ekseni mi? CBT, 29 Ekim 2005. sayı 971). Ve Çin Bilimler Akademisi dünyadaki bilimsel gelişmeleri ciddi olarak izlemektedir.

NATURE’DA YAYIN YAPMA SIRALAMASINI ÜLKELERİN EKONOMİK GÜCÜ VE BİLİME AKTARDIĞI BÜTÇE BELİRLİYOR

Nature NPI çalışması iyi dergilerde yayın yapmanın ülkelerin bilimsel araştırmaya ayırdıkları para ile olan ilişkisini de doğal olarak gündeme getiriyor. Aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi genelde bilimsel olarak önde olan ülkelerin GSMH’den bilim için ayırdıkları pay birçok göstergenin temelini oluşturmaktadır. Irlanda ekonomik krize rağmen iyi makale üretmede yükselen bir yıldız olarak ortaya çıkmaktadır. 2008 ve 2012 yılları arasında 30. Sıradan 20 sıraya sıçramayı başarmışlaradır. Irlanda geçmişten beri bilimsel olarak alt yapısı iyi olan ve ABD ve İngiltere ile güçlü araştırma iş birliktelikleri bulunmaktadır.

İstatistiksel korelasyon üzerinden ülkelerin tam zamanlı bilim insanı sayısı ile Nature’de yayın yapma arasında R2 = 0.58 ilişkisi: Ülkelerin araştırmaya ayırdıkları GSMH ile makale sayıları arasında R2=0.54 ve GSMH ile CC sayısı arasında ise R2 =0.76 gibi yüksek bir ilişki görülmektedir. Beklenildiği gibi bilime aktarılan katkı ile Naturede yayın yapma arasında yüksek bir korelasyon ilişkisi mevcuttur.

Nature dergisinde yayın yapan ilk 200 üniversitenin ilk 10’daki 5 üniversiteyi ABD’de üniversiteleri oluşturmaktadır. ABD toplamda 81 üniversite ile ilk 200 sıralamasında yer alırken Avustralya 4 üniversite ve Güney Kore bir üniversite ile sıralamada yer almaktadır. Genelde Afrika ve Arap Yarım Adasında hiçbir üniversitenin ilk 200 sıralamasına girmediği görülmektedir. İsrail Orta Doğuda yalnız başına 3 üniversite ile temsil edilmektedir.
Nature dergilerinde yayın yapan üniversitelerin ağırlıklı olarak ABD’nin özellikle de Harvard Üniversitesinin başı çektiği görülmekte. ABD’de vakıf üniversiteleri, kıta Avrupa’sında kamu üniversiteleri önde görülmektedir. Nature tabanlı dergilerde yapılan yayınların yarısında fazlasını tek başına ABD’nin katkısı ile özelliklede Harvard üniversitesinin katkısının büyük olduğu rakamlar ile öne plana çıkmaktadır. Harvard üniversitesinin tek başına 150 CC sayısı Çin’in bütün üniversitelerinin 2012 yılı CC sayısı olan 150’ye eşittir. Harvard üniversitesi ABD’deki üniversiteler içinde de açık ara önde ve hızla daha ilerlemektedir.

DÜNYA GENELİNDE YAYINLARIN BÖLGELERE GÖRE AĞIRLIKLI DAĞILIMI

2012 yılı için toplam yayınların corrected count CC etkisinin %82’si yalnızca Kuzey Amerika ve Batı Avrupa ülkeleri tarafından gerçekleştirilmiştir. Kıtlar bazında Tablo ve şekilde de görülebileceği gibi Kuzey Amerika’nın CC etkisi toplam 1721.34 iken Asyanın etkisi 469.43 ve Okyanusya bölgesinin etkisi ise 72.98 dir. Bölgesel olarak da ABD yine açık ara önde görülmektedir.

ÜLKELERİN ÖNCÜ OLDUĞU TEMEL ARAŞTIRMA ALANLARI

Fizik kimya, yer ve çevre bilimleri ve yaşam bilimleri alanlarında yapılan yayınların ağırlıklı olarak yaşambilimlerinde olduğu görülüyor. Şekilde de görüleceği gibi CC yaşam bilimleri için 1200 iken, fizik bilimi için 500, kimya için 300 ve yer bilimleri içinde 250 olduğu görülüyor. Yaşam bilimleri içinde ise ağırlığı sağlık bilimleri, biyoloji ve biyokimya alanları oluşturuyor. Bütün araştırma alanlarında ABD açık ara önde görülüyor hatta neredeyse diğer ülkelerin tümünün ürettiği yayından daha fazla yayın üretmektedir. Örneğin yaşam bilimleri alanında düzeltme faktörü 2135.7 iken ABD’nin tek başına payı 2011 ve 2012 yılları için şekilde ve tabloda da görüleceği gibi 1130. Diğer fizik, kimya ve yer bilimlerinden de benzer sonuçlar ortaya çıkmaktadır.

NATURE DERGİSİNDE YAYIN YAPAN EN İYİ 200 ÜNİVERSİTE SIRALAMASINDA HİÇBİR TÜRK ÜNİVERSİTESİ YOK

Batı ülkeleri doğal olarak halen iyi bilimsel araştırma ve makale yapan ülkeler sıralamasında ancak Brezilya’nın dünyada 27. sıralamada olduğu görülüyor. Türkiye’de hiçbir üniversite en iyi 200 üniversite sıralamasın girmez iken genel değerlendirmede Türkiye adresli 9 yayın ile 43. sırada yer almaktadır. Türkiye Nature de yayın yapmada önceki yıllara göre gerilediği % -66,9 görülüyor. Hatta NPI çalışmasında Suudi Arabistan’ın da gerisine düşmüş durumda gösteriliyor. Ancak bu Sudi Arabistan’ın Türkiye’den iyi olduğu anlamına gelmez. Suudi Arabistan son yıllarda kurulan Kral Fahd Üniversitesi yüksek maaşlı çok sayıda araştırmacıyı bünyesine almasının yarattığı bir etki olarak görülmesi gerekir.
Indeks çalışmasında ülkelerin 2012 yayın sayıları ve kredileri de belirlenmiş. Nature yayınlana indekste ülkelerin bir yıl boyunca Nature dergilerinde yayınladıkları makalelerdeki corrected count (CC) düzeltme faktörü olarak her araştırıcının makaledeki katkısı ve o ülkedeki toplam yayın sayısı içindeki ağırlıklı katkısı üzerinden hesaplanmaktadır. CC hesaplamasında her makale için araştırıcıların eşit miktarda katkıda bulunduğu kabul edilmektedir ve her enstitüdeki araştırmacı sayısı ve enstitü başına araştırıcıların katkısı üzerinden hesaplanmaktadır.

Her makale için bir ülkenin alacağı maksimum CC değeri birdir. Örnek olarak ABD 2236 yayınla ve 1638.9 ülke kredisi (country credit CC) sahipken, en yakınındaki ikinci ülke İngiltere 677 yayın ve 303.3 CC ile ikinci, ancak ülkemiz 9 yayınla 0.77 CC ile 43 sıralamada yer almaktadır. Bu bağlamda Türkiyeli araştırmacılar tek başına Nature dergilerinde yayın yapmamış başka araştırıcılar ile birlikte yayınladıkları anlaşılıyor.

TÜRKİYE’NİN ACİLEN BİLİM VE ÜNİVERSİTE İÇİN ÖNLEM ALMASI GEREKİR

Özet olarak Nature dergisinde yayın yapan en iyi 200 üniversite içinde hiçbir Türk üniversitesi yok ve Türkiye toplamda 43. sırada bulunuyor. Anlaşıldığı kadarı ile Türk bilim insanları tek başına Nature de yayın yapamamaktadır.

Yine bildiğimiz kadarı Türkiye adresli yayınların atıf etki katsayıları son derece düşük. Bütün bunlar ülkemiz bilim ve ürettiği yayınlar sayısal büyüklükten çok kalitesi sorunlu. Türkiye’nin dünyada ilk 500 üniversite sıralamasında halen yerleşik bir üniversitemizin bulunması sorunu yaşanmaktadır.

BİLİM TEKNOLOJİ EKİ

 

Bu yazı 244 kez okundu